Stanowisko w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia br. dotyczącego skargi Naczelnej Rady Adwokackiej o zbadanie zgodności z Konstytucją niektórych uregulowań wprowadzonych ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw

W związku z licznymi zapytaniami, dotyczącymi wyznaczonego na dzień 26 kwietnia 2006r. egzaminu adwokackiego, Ministerstwo Sprawiedliwości uprzejmie informuję, iż analiza treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006r. w sprawie K 6/06 prowadzi do wniosku, iż brak jest podstaw do odwołania tego egzaminu.

Trybunał Konstytucyjny uznał wprawdzie, iż przepisy art. 78 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r., przewidujące przeprowadzanie egzaminu adwokackiego przez komisje powołane przez Ministra Sprawiedliwości w oparciu o tematy i pytania opracowane przez Ministra Sprawiedliwości są niezgodne z art. 17 ust. 1 Konstytucji, jednak utrata ich mocy obowiązującej nastąpi z dniem 31 grudnia 2006 r.

Co do osób dopuszczonych do tego egzaminu, bezspornie uprawnienie to zachowują - poza aplikantami adwokackimi - osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 a pkt 1 i 5, tj. doktorzy nauk prawnych oraz referendarze sądowi i asystenci sędziego, posiadający co najmniej 5 - letni staż pracy na tych stanowiskach. W tym bowiem zakresie ustawa nie została zaskarżona do Trybunału Konstytucyjnego.

Trudno natomiast jednoznacznie ocenić sytuację osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 a pkt 2 - 4 cyt. wyżej ustawy.

Trybunał Konstytucyjny w pkt 6 wyroku z 19 kwietnia 2006 r. uznał bowiem, iż w tym zakresie ustawa jest niezgodna z art. 2 i art. 17 ust. 1 Konstytucji. Wyrok w tej części wejdzie w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, jakkolwiek do dnia dzisiejszego nie został ogłoszony. Jeśli do dnia 26 kwietnia br. jego publikacja w Dzienniku Ustaw nie nastąpi, wówczas osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 a pkt 2 - 4 bezspornie zachowają uprawnienie do przystąpienia do egzaminu adwokackiego.

W przypadku natomiast opublikowania wyroku najpóźniej 26 kwietnia br., sytuacja wyżej wymienionych osób nie jest jednoznaczna. Z jednej bowiem strony, z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego utracą moc obowiązującą przepisy, które przyznały tym osobom uprawnienie do przystąpienia do egzaminu adwokackiego. Z drugiej jednak trzeba uwzględnić, iż zasadą jest, że akty prawne korzystają z domniemania ich zgodności z Konstytucją, a wydane w oparciu o nie decyzje zachowują moc. Osoby, które złożyły wnioski o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego, po zastosowaniu przez przewodniczących procedury w celu kontroli spełnienia przesłanek dopuszczenia do egzaminu, zostały formalnie zawiadomione - w trybie art. 75 c ust. 9 w zw. z art. 78 a ust. 5 cyt. wyżej ustawy - o dopuszczeniu do egzaminu. Wątpliwości - w doktrynie prawa administracyjnego i orzecznictwie sądów administracyjnych - budzi charakter tego rodzaju zawiadomienia. Niektórzy traktują je jako czynność materialno - techniczną, a inni jako mającą cechy decyzji administracyjnej.

Przy powyższych rozbieżnościach interpretacyjnych, uzasadnione wydaje się zastosowanie wykładni najbardziej korzystnej dla wyżej wymienionych osób i dopuszczenie ich do egzaminu, także w razie opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego przed rozpoczęciem egzaminu. Takie rozwiązanie wprawdzie postawi osoby te w niepewnej sytuacji (co do gwarancji uzyskania wpisu na listę adwokatów w przypadku zdania egzaminu), jednak możliwa będzie wówczas sądowo-administracyjna kontrola zasadności odmowy wpisu - a pośrednio zasadności dopuszczenia do egzaminu adwokackiego. Możliwości takiej nie będzie natomiast w przypadku odmiennej decyzji. Wówczas bowiem - także z uwagi na bardzo krótki okres czasu, pozostały do rozpoczęcia egzaminu - możliwe byłoby jedynie zawiadomienie (telefoniczne w dniu poprzedzającym egzamin lub ustne w dniu rozpoczęcia egzaminu) osób dopuszczonych do egzaminu o utracie tego uprawnienia z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Wszystkie powyższe okoliczności - w ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości - uzasadniają zastosowanie wykładni najbardziej korzystnej dla osób, które zostały już uprzednio dopuszczone do egzaminu.

Pismo, wyjaśniające tę sytuację, skierowane zostało do przewodniczących Komisji egzaminacyjnych do spraw aplikacji adwokackiej. Wskazano w nim również na konieczność poinformowania wyżej wymienionych osób (przed rozpoczęciem egzaminu), że zarówno ich sytuacja prawna w zakresie oceny podstaw dopuszczenia do egzaminu, jak i skuteczności uzyskania wpisu na listę adwokatów w przypadku zdania egzaminu - są niepewne. W takim stanie prawnym, osoby dopuszczone do egzaminu powinny rozważyć wszystkie powyższe okoliczności.

źródło: http://www.ms.gov.pl/aktual/aktual.shtml#060424_2