Zasady naboru na aplikację adwokacką
(w skrócie)
Aby zostać aplikantem adwokackim trzeba spełnić pewne kryteria formalne oraz zdać pomyślnie egzamin.
KRYTERIA FORMALNE
Przystąpić do egzaminu na aplikację adwokacką może każdy, kto:
ü posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
ü korzysta w pełni z praw publicznych,
ü ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce (jeśli ukończył je za granicą, muszą być to studia uznane w Polsce),
ü uzyskał tytuł magistra,
ü jest nieskazitelnego charakteru,
ü swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.
Każdy kto spełnia wyżej wskazane wymagania formalne może przystąpić do egzaminu z nabytej wiedzy.
CO, GDZIE I KIEDY ZŁOŻYĆ?
Przed przystąpieniem do egzaminu należy na wstępie sprawdzić termin, do którego należy złożyć formalne zgłoszenie wyrażające zamiar przystąpienia do egzaminu. Termin ten jest publikowany w BIP na stronach serwisu Ministerstwa Sprawiedliwości pod adresem www.ms.gov.pl oraz w dzienniku o ogólnokrajowym zasięgu – najpóźniej 30 czerwca każdego roku.
Oprócz terminu, w ogłoszeniu chętni znajdą inne potrzebne ważne informacje, takie jak:
ü właściwość miejscową komisji egzaminacyjnej,
ü adres komisji,
ü termin egzaminu,
ü wysokość opłaty za udział w egzaminie oraz sposób jej uiszczenia (orientacyjnie: będzie ona oscylowała wokół wysokości najniższego wynagrodzenia w/g ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu).
Prawidłowo sporządzone zgłoszenie musi zawierać:
- wniosek o dopuszczenie do egzaminu konkursowego,
- kwestionariusz osobowy,
- życiorys,
- dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych w Polsce zaświadczający o uzyskaniu tytułu magistra (w razie ukończenia studiów prawniczych za granicą uznawanych w Polsce), względnie zaświadczenie o zdaniu egzaminu magisterskiego; dokumenty te składa się w oryginale lub w urzędowo sporządzonym ich odpisie,
- aktualną informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności (wydaną nie wcześniej niż na 1 miesiąc przed jej złożeniem)
- dwa zdjęcia.
Zgłoszenie należy złożyć nie później niż 45 dni przed rozpoczęciem egzaminu w komisji wskazanej w ogłoszeniu Ministra Sprawiedliwości (o którym mowa wyżej).
Trzeba pilnie obserwować nadchodzącą korespondencję, ponieważ komisja może wzywać zgłaszającego się do usunięcia braków zgłoszenia lub informować o zwrocie zgłoszenia, względnie pozostawieniu go bez rozpoznania. Jeżeli zgłaszający się dopełni wskazanych wyżej wymagań i zostanie zakwalifikowany do udziału w egzaminie, otrzyma zawiadomienie o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu.
ZAKRES EGZAMINU
Egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata z zakresu następujących dziedzin:
ü prawa konstytucyjnego,
ü prawa karnego,
ü prawa postępowania karnego,
ü prawa karnego skarbowego,
ü prawa wykroczeń,
ü prawa cywilnego,
ü prawa postępowania cywilnego,
ü prawa gospodarczego,
ü prawa spółek prawa handlowego,
ü prawa pracy i ubezpieczeń społecznych,
ü prawa rodzinnego i opiekuńczego,
ü prawa administracyjnego,
ü prawa postępowania administracyjnego,
ü prawa finansowego,
ü prawa europejskiego,
ü prawa ustroju sądów,
ü przepisów regulujących działanie samorządu adwokackiego oraz organów ochrony prawnej RP, a także
ü przepisów dotyczących problematyki warunków wykonywania zawodu adwokata,
ü przepisów regulujących zasady etyczne obowiązujące członków adwokatury.
PRZEBIEG EGZAMINU
Egzamin ma charakter testowy i polega na zakreśleniu jednej z trzech odpowiedzi na zadane pytanie. Tylko jedna z podanych w teście odpowiedź jest prawidłowa.
Pytań jest 250, które opracowuje 5-osobowy zespół złożony z 3 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości i 2 delegatów Naczelnej Rady Adwokackiej.
Więcej niż jedno skreślenie, przeróbki, poprawianie itp. powodują nie zaliczenie odpowiedzi na pytanie.
Zdanie egzaminu następuje w razie udzielenia co najmniej 190 trafnych odpowiedzi.
Podczas testu nie wolno korzystać z żadnych pomocy naukowych.
Niedozwolone jest posiadanie i korzystanie ze środków łączności.
Uwaga! Nieobecność kandydata podczas egzaminu konkursowego uważana jest za odstąpienie od udziału w egzaminie.
Egzamin przeprowadza i sprawdza udzielone odpowiedzi 7-osobowa komisja powoływana na 2-letnią kadencję przez Ministra Sprawiedliwości. W skład komisji wchodzą: 3 przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości, 2 przedstawiciele delegowani przez NRA, 1 pracownik naukowy, 1 prokurator.
WPIS NA LISTĘ APLIKANTÓW ADWOKACKICH
W ciągu 2 lat od ogłoszenia pozytywnego wyniku egzaminu, kandydat może złożyć wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich.
Wniosek składa się do Okręgowej Rady Adwokackiej Izby, w której kandydat przystępował do egzaminu. Rada podejmuje uchwałę o wpisie na listę aplikantów adwokackich. Od tego momentu aplikant, jako członek palestry, odpowiada dyscyplinarnie za uchybienie zasadom godności i wykonywania zawodu – na takich samych zasadach, na jakich podlegają odpowiedzialności adwokaci.
UWAGA: procedura naboru na aplikację adwokacką szczegółowo omówiona jest w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. 1982 Nr 16, poz. 124, tekst jedn. Dz.U. z 2002 Nr 123, poz. 1058 ze zm., w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 163, poz. 1361), zwanej dalej „ustawą”. Problematyce aplikacji adwokackiej poświęcone są przepisy art. 75-75j.
Osobom, które ukończyły studia prawnicze za granicą, warto zwrócić uwagę na przepisy:
- art. 150 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385)
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 sierpnia
2004 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych
uzyskanych za granicą (Dz.U. Nr 184, poz. 1897), które dla wygody tu przytaczamy.
Z ustawy o szkolnictwie wyższym:
Art. 150 1. Zasady uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą za równorzędne z dyplomami uzyskiwanymi w kraju określają umowy międzynarodowe.
2. W przypadku braku umów międzynarodowych dyplomy ukończenia studiów wyższych uzyskane za granicą mogą być uznane, w drodze nostryfikacji, za równorzędne z dyplomami uzyskiwanymi w kraju, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 1 i 3.
3. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia:
1) tryb nostryfikacji, w tym możliwość zwalniania z całości lub części postępowania,
2) organy przeprowadzające postępowanie nostryfikacyjne,
3) warunki, w których dla celów dalszego kształcenia dyplomy mogą być uznawane bez przeprowadzania postępowania nostryfikacyjnego.
Rozporządzenie MENiS z 1990 r.:
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 sierpnia 2004 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą
(Dz.U. Nr 184, poz. 1897, sprost.: Dz.U. Nr 194, poz. 2003)
Na podstawie art. 150 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:
§ 1 Nostryfikacji dyplomu wydanego za granicą dokonuje rada podstawowej jednostki organizacyjnej szkoły wyższej, zwanej dalej „uczelnią”, uprawnionej do nadawania stopnia doktora określonej dziedziny nauki lub dziedziny sztuki odpowiadającej kierunkowi studiów, którego ukończenie potwierdzono dyplomem wydanym za granicą, zwana dalej „radą”.
§ 2 1. Osoba ubiegająca się o nostryfikację dyplomu wydanego za granicą, zwana dalej „kandydatem”, wnosi do wybranej rady podanie wraz z następującymi załącznikami:
1) oryginałem dyplomu uzyskanego za granicą;
2) kopią świadectwa szkolnego, świadectwa dojrzałości lub dyplomu ukończenia studiów wyższych, na podstawie którego kandydat został przyjęty na studia zakończone uzyskaniem dyplomu wydanego za granicą, o uznanie którego się ubiega;
3) życiorysem w języku polskim;
4) oświadczeniem, że dyplom wydany za granicą nie stanowił dotychczas przedmiotu postępowania nostryfikacyjnego w żadnej polskiej uczelni.
2. Rada podstawowej jednostki organizacyjnej może zażądać:
1) legalizacji dyplomu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, przez właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej lub odpowiednie przedstawicielstwo dyplomatyczne lub konsularne państwa, w którego systemie edukacji działa instytucja, która wydała dyplom;
2) przedstawienia dokumentów stwierdzających przebieg studiów, w szczególności indeksu, arkusza ocen, suplementu do dyplomu, lub przedstawienia pracy dyplomowej;
3) tłumaczenia na język polski dokumentów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, oraz dokumentów stwierdzających przebieg studiów, o których mowa w pkt 2, sporządzonego lub poświadczonego przez tłumacza przysięgłego ustanowionego przy sądzie okręgowym lub właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 3 1. W przypadku stwierdzenia braku właściwości ustalonej zgodnie z § 1 rada wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nostryfikacyjnego.
2. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nostryfikacyjnego służy zażalenie do rektora.
§ 4 1. Postępowanie nostryfikacyjne kończy się uchwałą rady w sprawie:
1) uznania dyplomu wydanego za granicą za równorzędny z dyplomem ukończenia studiów wyższych uzyskanym w kraju;
2) odmowy uznania dyplomu wydanego za granicą.
2. Rada przed podjęciem uchwały, o której mowa w ust. 1, może podjąć uchwałę o konieczności zaliczenia przez kandydata zajęć dydaktycznych lub zdania określonych egzaminów.
3. Od uchwał, o których mowa w ust. 1, kandydatowi przysługuje odwołanie do senatu uczelni.
§ 5 W przypadku podjęcia przez radę uchwały o uznaniu dyplomu, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, podstawowa jednostka organizacyjna uczelni wydaje kandydatowi zaświadczenie potwierdzające równorzędność dyplomu wydanego za granicą z dyplomem ukończenia studiów wyższych uzyskanym w kraju.
§ 6 1. Dyplom wydany za granicą potwierdzający ukończenie studiów wyższych, na które kandydat został skierowany zgodnie z przepisami określającymi warunki kierowania osób za granicę w celach naukowych, dydaktycznych i szkoleniowych oraz szczególne ich uprawnienia, uznaje się bez przeprowadzania postępowania nostryfikacyjnego. W takim przypadku kandydatowi wydaje się zaświadczenie, o którym mowa w § 5.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, zaświadczenie wydaje:
1) podstawowa jednostka organizacyjna uczelni - kandydatowi, który był studentem tej podstawowej jednostki organizacyjnej i został skierowany na studia wyższe za granicę przez uczelnię;
2) minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego lub inny właściwy minister - kandydatowi, który został skierowany na studia wyższe za granicę przez właściwego ministra lub centralny organ administracji rządowej.
§ 7 1. Osoba, posiadająca dyplom wydany za granicą, ubiegająca się o przyjęcie na uzupełniające studia magisterskie lub studia podyplomowe w polskiej uczelni może zostać zwolniona z postępowania nostryfikacyjnego.
2. O zwolnieniu z postępowania nostryfikacyjnego decyduje rada podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, w której osoba, o której mowa w ust. 1, ubiega się o przyjęcie na studia.
3. Osoba, o której mowa w ust. 1, wnosi do rady podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, w której chce rozpocząć studia, podanie wraz z załącznikami wymienionymi w § 2 ust. 1. Przepis § 2 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
§ 8 1. Osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia doktoranckie w polskiej uczelni lub innej placówce naukowej może zostać zwolniona z postępowania nostryfikacyjnego, jeżeli posiada dyplom ukończenia studiów wyższych:
1) wydany przez uprawnioną instytucję działającą w systemie edukacji państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
2) uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia doktoranckie w państwie jego wydania.
2. O zwolnieniu z postępowania nostryfikacyjnego decyduje rada podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, w której osoba, o której mowa w ust. 1, ubiega się o przyjęcie na studia doktoranckie.
3. Osoba, o której mowa w ust. 1, wnosi do rady podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, w której chce rozpocząć studia:
1) podanie wraz z załącznikami wymienionymi w § 2 ust. 1;
2) zaświadczenie wystawione przez właściwe władze edukacyjne lub odpowiednie przedstawicielstwo dyplomatyczne lub konsularne państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdzające, iż dyplom, o którym mowa w ust. 1, uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia doktoranckie w państwie jego wydania.
4. Rada podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni może zażądać tłumaczenia na język polski zaświadczenia, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, sporządzonego lub poświadczonego przez tłumacza przysięgłego ustanowionego przy sądzie okręgowym lub właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis § 2 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
§ 9 Rada odmówi uznania dyplomu wydanego za granicą za równorzędny z odpowiednim polskim dyplomem ukończenia studiów wyższych uzyskanym w kraju, jeśli:
1) instytucja, która wydała dyplom, nie jest akredytowaną szkołą wyższą, w rozumieniu prawa wewnętrznego państwa, w którego systemie edukacji działa, lub
2) instytucja, która wydała dyplom, nie działa w systemie edukacji żadnego państwa, lub
3) program studiów wyższych albo jego część była realizowana na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej niezgodnie z polskimi przepisami o szkolnictwie wyższym.
§ 10 Przepisy rozporządzenia nie dotyczą nostryfikacji dyplomów i tytułów zawodowych uzyskanych za granicą w dziedzinie nauk wojskowych oraz specjalistycznych dyscyplin naukowych o bezpieczeństwie państwa i porządku publicznego oraz ochronie przeciwpożarowej.
§ 11 Wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie rozporządzenia postępowania nostryfikacyjne są prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia.
§ 12 Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
/opr. apl. adw. Zbigniew Roman/
Tu można pobrać pełny tekst ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu aktualnym na 10.09.2005 r. oraz na 1.01.2006 r.
Jeżeli nie posiadasz (bezpłatnego) programu Adobe Reader - pobierz go ze strony http://www.adobe.com/products/acrobat/readstep2.html