Uchwała nr 1/2010 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Izby Adwokackiej w Lublinie z dnia 30 stycznia 2010 r., wyrażająca stanowisko Izby w przedmiocie projektu Ministerstwa Sprawiedliwości „Założenia do projektu ustawy o zawodzie adwokata” i innych projektów ustaw regulujących świadczenie pomocy prawnej
Nic o nas bez nas... Źródłem mocy i pomyślności ludzi jak i społeczeństw jest wolność, jako atrybut przynależny godności człowieka. Wolność realizowana jest w różnych formach, w tym również w formach organizacji społeczeństw, grup zawodowych. Adwokatura jest grupą zawodową, która swój etos ukształtowała w samorządzie, będącym punktem wyjścia, a jednocześnie punktem dojścia do wolności, obrony praw człowieka i jego godności. Kierując się tymi przekonaniami, my Adwokaci Izby Lubelskiej podejmujemy następującą uchwałę.
1. Nadzwyczajne Zgromadzenie Izby Adwokackiej w Lublinie wyraża stanowczy sprzeciw wobec projektów ustawodawczych, które ingerując w obecny model świadczenia pomocy prawnej, prowadzą do zniszczenia podstaw zawodu adwokata – jego etosu, form jego wykonywania i struktur samorządowych, jednocześnie naruszając wolność, niezależność i samorządność – bez żadnego uzasadnienia interesem społecznym proponowanych zmian.
2. Ogłoszone przez Ministerstwo Sprawiedliwości Założenia do projektu ustawy o zawodzie adwokata, rządowy projekt ustawy o egzaminach prawniczych oraz projekt zgłoszony przez Klub Parlamentarny PiS zmierzający do rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do pełnienia funkcji pełnomocnika w sprawach cywilnych o wszystkich absolwentów studiów prawniczych poprzez zmianę art. 87 k.p.c., pomijają dobro wymiaru sprawiedliwości, który może funkcjonować prawidłowo, o ile opiera się na pomocy prawnej świadczonej na wysokim merytorycznie i etycznie poziomie.
3. Projekty nie liczą się z interesem klienta zdanego na obniżenie standardów pomocy prawnej. Brak jest ze strony projektodawców inicjatyw w celu stworzenia skutecznego systemu zapewnienia pomocy prawnej najuboższym.
4. Z tych przyczyn Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Izby Adwokackiej w Lublinie, akcentując niezgodność z Konstytucją proponowanych zmian, uznaje że ich celem jest wyłącznie osiągnięcie doraźnych celów politycznych z narażeniem wymiaru sprawiedliwości, a przez to społeczeństwa, na niepowetowane szkody. Wyrażamy kategoryczną dezaprobatę dla zawartych w projektach zamierzeń, a mianowicie:
a) faktycznej likwidacji zawodu adwokata jako zawodu zaufania publicznego i sprowadzenia go do pozycji jedynie usługowej, niczym niewyróżniającej się od innych zawodów wykonywanych w sferze obsługi ludności;
b) ograniczenia zakresu tajemnicy adwokackiej poprzez uczynienie w niej istotnych wyłomów, określanych arbitralnie przez aparat wykonawczy, co podważy zaufanie klienta do adwokata, któremu powierzane są najważniejsze sprawy osobiste;
c) odgórnego połączenia samorządów adwokackiego i radcowskiego oraz utworzenia nowego samorządu dla dwóch istotnie odrębnych zawodów prawniczych, kształtowanych w odmiennych warunkach historycznych, strukturach organizacyjnych i formach edukacyjnych, różniących się deontologią i tradycją;
d) zbędnego narzucenia radcom prawnym i adwokatom konieczności istnienia jako jeden zawód, podczas gdy w obecnym stanie prawnym członkowie obu tych grup – o ile tylko chcą, spełniając wymagania ustawowe – mają w pełni otwarty dostęp do obu zawodów prawniczych;
e) pozorowania prób usystematyzowania form świadczenia pomocy prawnej przez zbudowanie jednolitego zawodu adwokata, przy jednoczesnym pozostawieniu poza tym zawodem innych form świadczenia tej pomocy i tworzenia odrębnego zawodu tzw. „doradcy prawnego”.
f) arbitralnego narzucania nowego systemu postępowania dyscyplinarnego oraz nowych izbowych struktur terytorialnych – bez uwzględnienia głosu lokalnych środowisk adwokatów, prowadzącego do zniszczenia wykształconych więzi środowiskowych w ramach istniejących izb adwokackich;
g) działań powodujących zagrożenie dla obywateli w postaci trwałego obniżenia merytorycznego poziomu wykonywania zawodu adwokata poprzez:
· rażące obniżanie kryteriów naboru na aplikację,
· wyeliminowanie części ustnej egzaminu wstępnego i końcowego,
· ustalanie niskich progów punktowych od których zależy zdanie egzaminu,
· ograniczenie praktyk jako formy kontaktu aplikantów z sądem i innymi organami,
· zmniejszenie znaczenia patronatu i zepchnięcie go do roli fasadowej, a wreszcie
· propozycje dopuszczenia do wykonywania funkcji pełnomocnika przez osoby legitymujące się jedynie dyplomem ukończenia studiów prawniczych;
h) pozbawienia adwokatury, zgromadzonego przez dziesiątki lat z własnych składek i bez jakiegokolwiek udziału środków publicznych, majątku samorządowego – nieruchomości i innych składników majątkowych, których piastunem jest samorząd adwokacki oraz przekazania bezprawnie wywłaszczonego majątku nowej organizacji samorządowej, co prowadzi do pogwałcenia konstytucyjnie chronionego prawa własności;
i) prób zniszczenia, kształtowanego przez ponad dziewięćdziesiąt lat, niezależnego samorządu adwokackiego, który nigdy – z wyjątkiem najgorszych lat stalinizmu – nie był przedmiotem tak stanowczych jak obecnie działań władzy publicznej i ugrupowań partyjnych;
5. Adwokaci Izby Lubelskiej widzą potrzebę żywotnych dla adwokatury polskiej zmian w zakresie kształtowania i funkcjonowania zawodu adwokata oraz świadczenia pomocy prawnej. Jednakże zmiany te nie mogą następować z pogwałceniem zasad samorządności i niezależności, bez liczenia się z głosem adwokatury i realiami społecznymi, dla osiągnięcia krótkowzrocznych , doraźnych celów politycznych.