„Bez kontroli sądowej, wobec dynamicznego rozwoju metod inwigilacji i bezsilności nienadążąjącego za zmianami prawa - iluzją stają się fundamentalne dla poszczególnych zawodów zasady, jak tajemnica adwokacka czy ochrona źródła informacji w dziennikarstwie” - czytamy w uchwale Komisji Praw Człowieka; pełny tekst uchwały:

Komisja Praw Człowieka przy NRA na konferencji odbywanej w 13. rocznicę wejścia w życie Konstytucji RP, stwierdza że do fundamentów demokratycznego państwa prawnego należy konstytucyjnie zagwarantowana wolność i ochrona tajemnicy komunikowania się (art. 49), a także wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji (art. 54 ust. 1). Gwarancje te wzmacnia zakazanie władzom publicznym pozyskiwania, gromadzenia i udostępniania innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (art. 51 ust. 2).

Mając na względzie konstytucyjne zasady, Komisja wyraża zaniepokojenie uja- wnionymi przez media faktami inwigilacji dziennikarzy, pozyskiwania i gromadzenia przez służby danych ich dotyczących, wiążących się z wykonywanym zawodem. Komisja zwraca uwagę, że w inwigilacji stosowane są metody wykorzystujące najnowocześniejsze techniki podsłuchiwania, rejestrowania i przetwarzania danych o obywatelach, z pozoru nieingerujące w merytoryczną zawartość treściową (np informacje o bilingach połączeń). Zbieranie tych danych odbywa się dla celów, wyznaczanych przez służby specjalne, niepodlegających kontroli sądowej.

Informacje o naruszeniach opisanych konstytucyjnych gwarancji wolności dotyczą dziennikarzy, jednakże nie ma żadnej pewności, czy nie odnoszą się także do innych zawodów. Pojawiające się informacje o podsłuchach stosowanych wobec adwokatów – obrońców osób podejrzanych, jeśli znalazłyby potwierdzenie, oznaczałyby ingerencję o charakterze właściwym dla państwa policyjnego. 

Adwokatura, podobnie jak i kilka innych zawodów, działa na szczególnie wrażliwej płaszczyźnie w której przecinają się interesy bezpieczeństwa państwa – definiowane nieraz na bardzo niskim szczeblu operacyjnym – z interesami grup społecznych oraz jednostek. Dlatego adwokaci, a także np. dziennikarze, narażeni są – przy niekontrolowanym sądownie rozwoju stosowanych metod inwigilacji – na szereg niebezpieczeństw, które w istocie stanowić mogą naruszenie gwarancji zawartych w Konstytucji i aktach prawa międzynarodowego, takich jak Europejska Konwencja o ochronie podstawowych praw i wolności.

Komisja wzywa do zwiększenia kontroli sądowej nad działaniami służb specjalnych w zakresie zbierania danych o obywatelach, w tym także nad zbieraniem informacji o samym komunikowaniu się ludności, a osób wykonujących zawody zaufania publicznego w szczególności. Bez takiej kontroli sądowej, wobec dynamicznego rozwoju metod inwigilacji i bezsilności nienadążającego za zmianami prawa – iluzją stają się fundamentalne dla poszczególnych zawodów zasady, jak tajemnica adwokacka czy ochrona źródła informacji w dziennikarstwie. Bez wolnych mediów, podobnie jak i bez niezależnej adwokatury nie można mówić o demokratycznym państwie prawa, państwie respektującym prawa i wolności jednostek, a także prawie społeczeństwa do informacji, służącej kontroli poczynań władzy publicznej. Hasło rezygnacji z prywatności na rzecz bezpieczeństwa zdaje się sprzyjać tym pomysłom, odległym od idei praworządnego państwa prawa.

Niezbędne jest wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2005 r. (sygn. akt K 32/04 i wynikającego z niego postanowienia sygnalizacyjnego z 25 stycznia 2006 r. (sygn. akt S/2/06) poprzez wypełnienie luki legislacyjnej w ustawie o Policji w zakresie informowania obywateli z urzędu o stosowanej wobec nich kontroli operacyjnej.

Sytuacja opisana powyżej wymaga kompleksowego przeglądu kompetencji i praktyki stosowania metod inwigilacyjnych przez policję i inne służby specjalne. Nowelizacji wymaga także prawo telekomunikacyjne, kodeks postępowania karnego i inne ustawy w zakresie dotyczącym prawa do prywatności oraz z regulacjami służącymi ochronie tej zasady. Komisja Praw Człowieka przy NRA wzywa Radę Ministrów i parlamentarzystów do podjęcia stosownych prac w tym kierunku.