USTAWA

z dnia ……………………

o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw^[1]

Art. 1. W ustawie z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, z późn. zm.[2]) wprowadza się następujące zmiany:

1)   dotychczasową treść art. 3 oznacza się jako ust. 1, po którym dodaje się ust. 2 w brzmieniu:

„2. Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad działalnością samorządu w zakresie i formach określonych ustawą.”;

2)      po art. 13 dodaje się art. 13a w brzmieniu:

„Art. 13a. Organy adwokatury oraz organy izb adwokackich przesyłają Ministrowi Sprawiedliwości odpis każdej uchwały w terminie 14 dni od daty jej podjęcia.”;

3)w art. 14 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Minister Sprawiedliwości zwraca się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów adwokatury i organów izb adwokackich nie później niż w terminie 3 miesięcy od daty ich doręczenia.”;

4)       art. 46 otrzymuje brzmienie:

„Art. 46.1. Od uchwały okręgowej rady adwokackiej, podjętej w pierwszej instancji w sprawach indywidualnych, służy zainteresowanemu odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej.

2. Od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.”;

5)w art. 47 uchyla się ust 2;

6)W art. 66 w ust. 1a wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„1a. Do złożenia egzaminu adwokackiego przed komisją, o której mowa w art. 75 a ust. 1 lub 1a., bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej, mogą przystąpić:”;

7)w art. 68 po ust. 6 dodaje się ust. 6a w brzmieniu:

„6a. Od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, o której mowa w ust. 6, służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.”;

8)w art. 71b ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„Art. 71b. 1. Adwokat może mieć jedną siedzibę zawodową, z zastrzeżeniem art. 71c.”;

9)w art. 75a:

a)       ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane w drodze zarządzenia na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, zwane dalej „komisjami”, z zastrzeżeniem ust. 1a.”,

b)     po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Jeżeli przemawiają za tym względy organizacyjne, a w szczególności duża liczba kandydatów przystępujących do egzaminu konkursowego, Minister Sprawiedliwości może powołać na obszarze właściwości okręgowej rady adwokackiej więcej niż jedną komisję do przeprowadzenia egzaminu. Art. 75 e ust. 5 nie stosuje się.”,

c)      ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Egzamin konkursowy na aplikację adwokacką i radcowską przeprowadza się raz w roku, w terminie wskazanym przez Ministra Sprawiedliwości, równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem ust. 5.”,

d)     ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. W wypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egzaminu konkursowego przez daną komisję w terminie, o którym mowa w ust. 4, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu konkursowego przez tę komisję, o którym przewodniczący komisji zawiadamia kandydatów listem poleconym oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w siedzibie wyznaczonej okręgowej rady adwokackiej. Przepis art. 75b ust. 4-7 stosuje się odpowiednio.”;

10) art. 75b otrzymuje brzmienie:

„Art. 75b. 1. Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich, zwany dalej „zespołem konkursowym”.

2. W skład zespołu konkursowego wchodzi 9 osób, w tym 5 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości, 2 przedstawicieli delegowanych przez Naczelną Radę Adwokacką oraz 2 przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Radców Prawnych.

3.      Przewodniczący zespołu konkursowego, wyznaczony przez Ministra Sprawiedliwości spośród jego przedstawicieli, kieruje pracami zespołu oraz określa tryb pracy zespołu.

4.      Zespół konkursowy sporządza jeden zestaw pytań w formie testu jednokrotnego wyboru na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich.

5.      Każda okręgowa rada adwokacka oraz okręgowa izba radców prawnych może zgłaszać zespołowi konkursowemu, za pośrednictwem przewodniczącego zespołu, propozycje pytań.

6.      Sporządzony przez zespół konkursowy zestaw pytań, przewodniczący zespołu przekazuje Ministrowi Sprawiedliwości nie później niż 50 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu konkursowego. Minister Sprawiedliwości zapewnia wydrukowanie odpowiedniej liczby egzemplarzy zestawu pytań oraz ich doręczenie poszczególnym komisjom w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem.

7.      Do wydrukowania i doręczenia zestawu pytań poszczególnym komisjom nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. nr 19, poz. 177 z późn. zm.).[3]

8.      Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej Rady Radców Prawnych, określi, w drodze rozporządzenia sposób zgłaszania propozycji pytań, przygotowywania oraz przechowywania pytań na egzamin konkursowy, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych pytań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.”;

11) w art. 75 e ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Minister Sprawiedliwości wyznacza przewodniczącego komisji i jego zastępcę spośród swoich przedstawicieli.”;

12)  art. 75j otrzymuje brzmienie”

„Art. 75j. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały, którą następnie ogłasza.

2. Przewodniczący komisji doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości.

3. Od uchwały komisji kandydatowi służy odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

4. Minister Sprawiedliwości zawiadamia o wynikach egzaminu okręgowe rady adwokackie i publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały z egzaminu wynik pozytywny.”;

13)  w art. 76 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Aplikacja adwokacka rozpoczyna się 1 listopada każdego roku i trwa trzy lata i sześć miesięcy.”;

14)  art. 78 otrzymuje brzmienie:

„Art. 78. 1. Egzamin adwokacki przeprowadzają komisje, o których mowa w art. 75a ust. 1 lub ust. 1a. Przepisy art. 75g stosuje się odpowiednio.

2. Do egzaminu adwokackiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu, oraz osoba, o której mowa w art. 66 ust. 1a.

3. Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, zwanej dalej „zdającym”, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego oraz ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

4. Egzamin adwokacki składa się z części pisemnej i ustnej. Przepisy art. 75 h ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

5. Egzamin adwokacki przeprowadza się raz w roku, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości. Część pisemna i ustna egzaminu rozpoczyna się równocześnie w tych samych dniach w Rzeczypospolitej Polskiej.

6. W przypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egzaminu przez komisję w terminie, o którym mowa w ust. 5, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu przez tę komisję, o którym przewodniczący komisji zawiadamia zdających listem poleconym oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w siedzibie wyznaczonej okręgowej rady adwokackiej. Przepis ust. 10 – 12 stosuje się odpowiednio.

7. Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań i tematów na egzamin adwokacki, zwany dalej „zespołem”.

8. W skład zespołu wchodzi 7 osób, w tym 5 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości oraz dwóch przedstawicieli delegowanych przez Naczelną Radę Adwokacką.

9. Przewodniczący zespołu, wyznaczony przez Ministra Sprawiedliwości spośród jego przedstawicieli, kieruje pracami zespołu oraz określa tryb pracy zespołu.

10. Zespół przygotowuje tematy na część pisemną egzaminu adwokackiego oraz zestawy pytań na część ustną.

11. Sporządzone przez zespół tematy i zestawy pytań, przewodniczący zespołu przekazuje Ministrowi Sprawiedliwości nie później niż 50 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu adwokackiego. Minister Sprawiedliwości zapewnia wydrukowanie odpowiedniej liczby egzemplarzy tematów i zestawów pytań oraz ich doręczenie poszczególnym komisjom w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.

12. Do wydrukowania i doręczenia tematów i zestawów pytań poszczególnym komisji nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r.– Prawo zamówień publicznych.

13. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej, określi, w drodze rozporządzenia sposób zgłaszania propozycji tematów i pytań, ich przygotowywania, oraz przechowywania, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych tematów i pytań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.”;

15) w art. 78a ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. Okręgowe rady adwokackie, każdego roku, nie później niż 7 dni od zakończenia aplikacji, przekazują właściwej terytorialnie komisji oraz Ministrowi Sprawiedliwości listę osób, które odbyły aplikację adwokacką.”;

16) w art. 78 d ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. W części pisemnej egzaminu adwokackiego zdający opracowuje cztery tematy z zakresu różnych dziedzin prawa. Opracowanie tematu następuje w postaci sporządzenia odpowiedniego pisma procesowego lub opinii na podstawie materiałów opracowanych w oparciu o akta sądowe. W tej części egzaminu może być przedstawiony problem prawny do rozstrzygnięcia przez zdającego na podstawie opisanego przypadku (casusu) albo opracowanie decyzji administracyjnej albo aktu prawa miejscowego.”;

17) w art. 78 f :

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Zdający, który uzyskał pozytywną ocenę z części pisemnej egzaminu adwokackiego, przystępuje do części ustnej egzaminu.”,

b) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. W trakcie części ustnej egzaminu zdający może korzystać wyłącznie z tekstów aktów prawnych udostępnionych przez komisję.”;

18) w art. 78 h po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Dokumentację związaną z przeprowadzeniem egzaminu, po jego zakończeniu przewodniczący komisji przekazuje właściwej okręgowej radzie adwokackiej, z czego sporządza się protokół. Kopię protokołu przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości.”;

19) art. 78i otrzymuje brzmienie:

„Art. 78i. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu adwokackiego komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały, którą następnie ogłasza.

2. Przewodniczący komisji doręcza odpis uchwały zdającemu i Ministrowi Sprawiedliwości.

3. Od uchwały komisji zdającemu służy odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

4. Minister Sprawiedliwości zawiadamia o wynikach egzaminu okręgowe rady adwokackie i publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały z egzaminu wynik pozytywny.

5. Uchwała komisji o pozytywnym wyniku z egzaminu adwokackiego stanowi podstawę do wydania uchwały o wpisie na listę adwokatów.”;

20)  w art. 83 po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Kara wydalenia z adwokatury w stosunku do aplikantów adwokackich pociąga za sobą skreślenie z listy aplikantów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis w ciągu 5 lat.”;

21)  w art. 87 uchyla się ust. 1;

22)  po art. 88 dodaje się art. 88a w brzmieniu:

„Art. 88a. Od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne odwołanie przysługuje stronom oraz Ministrowi Sprawiedliwości, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu orzeczenia lub postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i trybie wniesienia odwołania.”;

23)  w art. 90 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Minister Sprawiedliwości może polecić wszczęcie dochodzenia albo postępowania przed sądem dyscyplinarnym przeciwko adwokatowi lub aplikantowi adwokackiemu.”;

24)  art. 91 otrzymuje brzmienie:

„Art. 91. 1. W sprawach dyscyplinarnych orzekają:

1)      sąd dyscyplinarny izby adwokackiej,

2)      Wyższy Sąd Dyscyplinarny.

2. Sąd dyscyplinarny izby adwokackiej rozpoznaje wszystkie sprawy jako sąd pierwszej instancji, z wyjątkiem spraw określonych w ust. 3 pkt 2 oraz w art. 85 ust. 2.

3. Wyższy Sąd Dyscyplinarny rozpoznaje:

1)     jako sąd drugiej instancji sprawy rozpoznawane w pierwszej instancji przez sądy dyscyplinarne izb adwokackich,

2)     jako sąd pierwszej instancji  sprawy dyscyplinarne członków Naczelnej Rady Adwokackiej i okręgowych rad adwokackich,

3)     inne sprawy przewidziane przepisami ustawy.

4. Sąd orzeka w składzie trzyosobowym. Odwołania od orzeczeń wydanych w trybie, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, rozpoznaje ten sam sąd w innym, pięcioosobowym składzie.

5. Orzeczenie z uzasadnieniem wydane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji doręcza się stronom, Ministrowi Sprawiedliwości oraz Naczelnej Radzie Adwokackiej.”;

25)  uchyla się art. 91e;

26)  art. 94 otrzymuje brzmienie:

„ 94. Obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być wyłącznie adwokat.”;

27)  w art. 95e uchyla się ust. 1;

28)  uchyla się art. 95f;

29)  art. 95ł otrzymuje brzmienie:

„Art. 95ł. 1. Odpis prawomocnego orzeczenia przesyła się niezwłocznie właściwej radzie adwokackiej - do wykonania, a Ministrowi Sprawiedliwości i Naczelnej Radzie Adwokackiej – do wiadomości.

2. Odpis prawomocnego orzeczenia o ukaraniu dyscyplinarnym i tymczasowym zawieszeniu w czynnościach zawodowych dołącza się do akt osobowych.

3. O tymczasowym zawieszeniu w czynnościach zawodowych oraz o karze dyscyplinarnej zawieszenia w czynnościach zawodowych i wydalenia z adwokatury zawiadamia się sądy, prokuratury i właściwe organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego w okręgu izby adwokackiej, w której adwokat lub aplikant adwokacki jest wpisany na listę, a w sprawie adwokata wykonującego zawód także w obsłudze prawnej – radę okręgowej izby radców prawnych.

4. Usunięcie wzmianki o ukaraniu dyscyplinarnym następuje z urzędu po upływie:

1) trzech lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego orzekającego karę upomnienia, karę nagany lub karę pieniężną,

2) pięciu lat od odbycia kary zawieszenia w czynnościach zawodowych albo wydalenia aplikanta z adwokatury, jeżeli adwokat lub aplikant adwokacki nie zostanie w tym czasie ukarany lub nie zostanie wszczęte przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne.

5. Nie usuwa się wzmianki o karze wydalenia adwokata z adwokatury.

6. Z chwilą zatarcia kary dyscyplinarnej dziekan okręgowej rady adwokackiej zarządza wykreślenie wzmianki o ukaraniu dyscyplinarnym oraz usunięcie z akt osobowych dokumentów dotyczących ukarania.”;

30)  uchyla się art. 95m;

31)  po art. 95m dodaje się art.95n w brzmieniu:

„Art. 95n. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.[4]) wprowadza się następujące zmiany:

1)      w art. 5 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad działalnością samorządu w zakresie i formach określonych ustawą.”;

2)w art. 25 w ust. 2 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„2. Do złożenia egzaminu radcowskiego przed komisją, o której mowa w art. 33¹ ust. 1 lub 1a., bez obowiązku odbycia aplikacji radcowskiej, mogą przystąpić:”;

3)      w art. 28:

a)       ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Od uchwały, o której mowa w ust. 4, zainteresowanemu służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały. Uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia odwołania.”,

b)      po ust. 5 dodaje się ust. 6 i 7 w brzmieniu:

„6. Od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych zainteresowanemu służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

7. Od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.”;

4)       art. 29¹ otrzymuje brzmienie:

„Art. 29¹. Uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie skreślenia z listy radców prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 29. Przepis art. 28 ust. 5 i 6 stosuje się odpowiednio.”;

5) w art. 31 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiającej wpisu na listę radców prawnych służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.”;

6) w art. 32 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Aplikacja radcowska rozpoczyna się 1 listopada każdego roku i trwa trzy lata i sześć miesięcy.”;

7) w art. 33¹  :

c)      ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane w drodze zarządzenia na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych, zwane dalej „komisjami”, z zastrzeżeniem ust. 1a.”,

d)      po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Jeżeli przemawiają za tym względy organizacyjne, a w szczególności duża liczba kandydatów przystępujących do egzaminu konkursowego, Minister Sprawiedliwości może powołać na obszarze właściwości okręgowej izby radców prawnych więcej niż jedną komisję do przeprowadzenia egzaminu. Art. 33⁵ ust. 5 nie stosuje się.”,

e)      ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Egzamin konkursowy na aplikację radcowską i adwokacką przeprowadza się raz w roku, w terminie wskazanym przez Ministra Sprawiedliwości, równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem ust. 5.”,

d)  ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. W przypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egzaminu konkursowego przez daną komisję w terminie, o którym mowa w ust. 4, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu konkursowego przez tę komisję, o którym przewodniczący komisji zawiadamia kandydatów listem poleconym oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w siedzibie wyznaczonej rady okręgowej izby radców prawnych. Przepisy art. 75 b ust. 4 -7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm. [5]) stosuje się odpowiednio.”;

8) art. 33² otrzymuje brzmienie:

„Art. 33^2. Do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikację radcowską oraz wydrukowania i doręczenia pytań poszczególnym komisjom stosuje się art. 75b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze.”;

9) w art. 33⁵ ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Minister Sprawiedliwości wyznacza przewodniczącego komisji i jego zastępcę spośród swoich przedstawicieli.”;

10) art. 33¹⁰ otrzymuje brzmienie:

„Art. 33¹⁰. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały, którą następnie ogłasza.

2. Przewodniczący komisji doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości.

3. Od uchwały komisji kandydatowi służy odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

4. Minister Sprawiedliwości zawiadamia o wynikach egzaminu rady okręgowych izb radców prawnych i publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały z egzaminu wynik pozytywny.”;

11) art. 36¹ otrzymuje brzmienie:

„Art. 36¹. 1. Egzamin radcowski przeprowadzają komisje, o których mowa w art. 33¹ ust. 1 lub ust. 1a. Przepisy art. 33⁷ stosuje się odpowiednio.

2. Do egzaminu radcowskiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację radcowską i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu, oraz osoba, o której mowa w art. 25 ust. 2.

3. Egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, zwanej dalej „zdającym”, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego oraz ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

4. Egzamin radcowski składa się z części pisemnej i ustnej. Przepisy art. 33⁸ ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

5. Egzamin radcowski przeprowadza się raz w roku, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości. Część pisemna i ustna egzaminu rozpoczyna się równocześnie w tych samych dniach w Rzeczypospolitej Polskiej.

6. W wypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egzaminu przez komisję, w terminie, o którym mowa w ust. 5, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu przez tę komisję, o którym przewodniczący komisji zawiadamia zdających listem poleconym oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w siedzibie wyznaczonej rady okręgowej izby radców prawnych. Przepis ust. 10 – 12 stosuje się odpowiednio.

7. Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań i tematów na egzamin radcowski, zwany dalej „zespołem”.

8. W skład zespołu wchodzi 7 osób, w tym 5 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości oraz dwóch przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Radców Prawnych.

9. Przewodniczący zespołu, wyznaczony przez Ministra Sprawiedliwości spośród jego przedstawicieli, kieruje pracami zespołu oraz określa tryb pracy zespołu.

10. Zespół przygotowuje tematy na część pisemną egzaminu radcowskiego oraz zestawy pytań na część ustną.

11. Sporządzone przez zespół tematy i zestawy pytań, przewodniczący zespołu przekazuje Ministrowi Sprawiedliwości nie później niż 50 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu radcowskiego. Minister Sprawiedliwości zapewnia wydrukowanie odpowiedniej liczby egzemplarzy tematów i zestawów pytań oraz ich doręczenie poszczególnym komisjom w sposób uwzględniający konieczność zabezpieczenia zestawów pytań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.

12. Do wydrukowania i doręczenia tematów i zestawów pytań poszczególnym komisjom nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 z późn zm. [6]).

13. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Prawnych, określi, w drodze rozporządzenia sposób zgłaszania propozycji tematów i pytań, ich przygotowywania, oraz przechowywania, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych tematów i pytań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.”;

12) w art. 36² ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. Rady okręgowych izb radców prawnych, każdego roku, nie później niż 7 dni od zakończenia aplikacji, przekazują właściwej terytorialnie komisji oraz Ministrowi Sprawiedliwości listę osób, które odbyły aplikację radcowską.”;

13) w art. 36⁴ ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. W części pisemnej egzaminu radcowskiego zdający opracowuje cztery tematy z zakresu różnych dziedzin prawa. Opracowanie tematu następuje w postaci sporządzenia odpowiedniego pisma procesowego lub opinii na podstawie materiałów opracowanych w oparciu o akta sądowe. W tej części egzaminu może być przedstawiony problem prawny do rozstrzygnięcia przez zdającego na podstawie opisanego przypadku (casusu) albo opracowanie decyzji administracyjnej albo aktu prawa miejscowego.”;

14) w art. 36⁶  :

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Zdający, który uzyskał pozytywną ocenę z części pisemnej egzaminu radcowskiego, przystępuje do części ustnej egzaminu.”,

b) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. W trakcie części ustnej egzaminu zdający może korzystać wyłącznie z tekstów aktów prawnych udostępnionych przez komisję.”;

15) w art. 36⁸  po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Dokumentację związaną z przeprowadzeniem egzaminu, po jego zakończeniu przewodniczący komisji przekazuje właściwej radzie okręgowej izby radców prawnych, z czego sporządza się protokół. Kopię protokołu przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości.”;

16) art. 36⁹ otrzymuje brzmienie:

„Art. 36⁹. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu radcowskiego komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały, którą następnie ogłasza.

2. Przewodniczący komisji doręcza odpis uchwały zdającemu i Ministrowi Sprawiedliwości.

3. Od uchwały komisji zdającemu służy odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

4. Minister Sprawiedliwości zawiadamia o wynikach egzaminu rady okręgowych izb radców prawnych i publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały z egzaminu wynik pozytywny.

5. Uchwała komisji o pozytywnym wyniku z egzaminu radcowskiego stanowi podstawę do wydania uchwały o wpisie na listę radców prawnych.”;

17) art. 47 otrzymuje brzmienie:

„Art. 47. 1. Organy samorządu przesyłają Ministrowi Sprawiedliwości kopię każdej uchwały w terminie 14 dni od daty jej podjęcia.

2. Minister Sprawiedliwości może zaskarżyć do Sądu Najwyższego sprzeczną z prawem uchwałę organów samorządu nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia tej uchwały. Sąd utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy bądź uchyla ją i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu organowi samorządu, ustalając wytyczne co do sposobu jej załatwienia.”;

18) w art. 62 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Wyższy Sąd Dyscyplinarny rozpatruje, jako sąd pierwszej instancji, sprawy dyscyplinarne członków Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych. Odwołania od orzeczeń wydanych w tym trybie rozpatruje ten sam sąd w innym, pięcioosobowym składzie.”;

19) art. 62⁶ uchyla się;

20) w art. 65 po ust. 2b dodaje się ust. 2c i 2d w brzmieniu:

„2c. Kara pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego pociąga za sobą skreślenie z listy radców prawnych bez prawa ubiegania się o ponowny wpis.

2d. Kara wydalenia z aplikacji pociąga za sobą skreślenie z listy aplikantów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis w ciągu 5 lat.”;

21) w art. 67 uchyla się ust. 2;

22) po art. 67 dodaje się art. 67¹ w brzmieniu:

„ Art. 67¹. Postępowanie dyscyplinarne obejmuje:

1) dochodzenie,

2) postępowanie przed sądem dyscyplinarnym,

3) postępowanie wykonawcze.”;

23) w art. 68¹. po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Minister Sprawiedliwości może polecić wszczęcie dochodzenia albo postępowania przed sądem dyscyplinarnym przeciwko radcy prawnemu albo aplikantowi radcowskiemu.”;

24) w art. 70 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Obwiniony może mieć obrońcę. Obrońcą może być wyłącznie adwokat lub radca prawny.”;

25) po art. 70 dodaje się art. 70¹ – 70⁶ w brzmieniu:

„Art. 70¹. Sąd orzeka w składzie trzyosobowym.

Art. 70². 1. Właściwy do rozpoznania sprawy jest okręgowy sąd dyscyplinarny okręgowej izby radców prawnych, której obwiniony jest członkiem w chwili wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

2. Jeżeli przewinienie objęte jedną sprawą popełniło dwóch lub więcej obwinionych wpisanych na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich w różnych izbach, właściwy jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego popełniono przewinienie, a w razie gdy tego miejsca nie można ustalić – okręgowy sąd dyscyplinarny, w którego okręgu wszczęto najpierw postępowanie dyscyplinarne.

3. Spory o właściwość rozstrzyga Wyższy Sąd Dyscyplinarny.

Art. 70³ . Rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego zapadają w formie orzeczeń albo postanowień. Orzeczenie może być wydane jedynie na rozprawie.

Art. 70⁴ . Od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie  w sprawie odwołanie przysługuje stronom oraz Ministrowi Sprawiedliwości w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu orzeczenia albo postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie wniesienia odwołania.

Art. 70⁵ . Ministrowi Sprawiedliwości oraz osobom przez niego upoważnionym przysługuje w każdym stadium postępowania prawo wglądu do akt i żądania informacji o wynikach postępowania dyscyplinarnego, jak również prawo żądania prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych bądź postanowień wraz z aktami sprawy.

Art. 70⁶ .1. Koszty postępowania dyscyplinarnego stanowią wszelkie wydatki poniesione w związku z tym postępowaniem.

2. W razie ukarania koszty postępowania ponosi obwiniony. W pozostałych przypadkach koszty dochodzenia i postępowania przed okręgowym sądem dyscyplinarnym pokrywa właściwa okręgowa izba radców prawnych, a koszty postępowania przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym –Krajowa Rada Radców Prawnych.”;

26) art. 71 otrzymuje brzmienie:

„Art. 71. 1. Sąd dyscyplinarny niezwłocznie przesyła odpis prawomocnego orzeczenia właściwej radzie okręgowej izby radców prawnych – do wykonania, a Ministrowi Sprawiedliwości i Krajowej Radzie Radców Prawnych – do wiadomości.

2. Wykonanie kar dyscyplinarnych, za wyjątkiem wymienionych w art. 65 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy należy do dziekana rady okręgowej izby radców prawnych.

3. Odpis prawomocnego orzeczenia o ukaraniu dyscyplinarnym dołącza się do akt osobowych.

4. O karach, o których mowa w art. 65 ust 1 pkt 3 i 5 ustawy zawiadamia się sądy, prokuratury i właściwe organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego okręgowej izby radców prawnych, w której radca albo aplikant radcowski jest wpisany na listę.

5. Usunięcie wzmianki o orzeczeniu dyscyplinarnym następuje z urzędu po upływie:

  1)  trzech lat od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego orzekającego karę upomnienia lub nagany z ostrzeżeniem,

  2)  pięciu lat od upływu okresu zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego albo wydalenia z aplikacji.

6. Nie usuwa się wzmianki o karze pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.

27) art. 74 uchyla się;

28) po art. 74 dodaje się art. 74¹ w brzmieniu:

„ Art. 74¹ .W sprawach nieuregulowanych do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.”.

Art. 3. W ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 z późn. zm.[7]) wprowadza się następujące zmiany:

1)      W art. 12 § 2 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Do złożenia egzaminu notarialnego przed komisją, o której mowa w art. 71 b § 1 lub 1a, bez obowiązku odbycia aplikacji notarialnej, mogą przystąpić:”;

2)      w art. 16:

a)      w § 1 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) ukończył 70 lat życia,”,

b)      §3 otrzymuje brzmienie:

„§3. Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej, wydanej na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w terminie miesiąca od daty wpływu wniosku.”,

c) § 4 otrzymuje brzmienie:

„§ 4. Niewydanie przez radę właściwej izby notarialnej opinii w terminie, o którym mowa w §3, nie wstrzymuje wydania decyzji.”;

3)      w art. 47 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Minister Sprawiedliwości może zaskarżyć do Sądu Najwyższego sprzeczną z prawem uchwałę organu samorządu notarialnego nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania uchwały. Terminu tego nie stosuje się, jeżeli zaskarżona uchwała rażąco narusza prawo.”;

4) po art. 57 dodaje się art. 57a w brzmieniu:

„Art. 57a . Ministrowi Sprawiedliwości oraz osobom przez niego upoważnionym przysługuje w każdym stadium postępowania prawo wglądu do akt i żądania informacji o wynikach postępowania dyscyplinarnego, jak również prawo żądania akt sprawy.”;

5) w art. 63 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Od orzeczenia sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji przysługuje obwinionemu, rzecznikowi dyscyplinarnemu oraz Ministrowi Sprawiedliwości odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Odwołanie wnosi się do sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji. Odwołanie powinno być przesłane w terminie 7 dni od dnia jego wpływu wraz z aktami do sądu dyscyplinarnego drugiej instancji.”;

6) w art. 71b:

a) § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane w drodze zarządzenia na obszarze jednej lub kilku izb notarialnych, zwane dalej „komisjami”, z zastrzeżeniem §1a. Siedziba komisji mieści się w siedzibie izby notarialnej.”,

b) po § 1dodaje się § 1a w brzmieniu:

„§ 1a. Jeżeli przemawiają za tym względy organizacyjne, a w szczególności duża liczba kandydatów przystępujących do egzaminu konkursowego, Minister Sprawiedliwości może powołać na obszarze właściwości izby notarialnej więcej niż jedną komisję do przeprowadzenia egzaminu. Art. 71 f § 5 nie stosuje się.”,

c) § 4 otrzymuje brzmienie:

„§ 4. Egzamin konkursowy przeprowadza się raz w roku, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości, równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem § 5.”,

d) § 5 otrzymuje brzmienie:

„§ 5. W wypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egzaminu konkursowego przez daną komisję w terminie, o którym mowa w § 4, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu konkursowego przez tę komisję, o którym przewodniczący komisji zawiadamia kandydatów listem poleconym oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w siedzibie wyznaczonej rady izby notarialnej. Przepisy art. 71c § 4-6a stosuje się odpowiednio.”;

7) w art. 71c § 6 otrzymuje brzmienie:

„§ 6. Sporządzony przez zespół konkursowy zestaw pytań, przewodniczący zespołu przekazuje Ministrowi Sprawiedliwości nie później niż 50 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu konkursowego. Minister Sprawiedliwości zapewnia wydrukowanie odpowiedniej liczby egzemplarzy zestawu pytań oraz ich doręczenie poszczególnym komisjom w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem.”;

8)      w art. 71c po § 6 dodaje się § 6a w brzmieniu:

„§ 6a. Do wydrukowania i doręczenia zestawów pytań poszczególnym komisjom nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r.– Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 z późn. zm. [8]).”;

9)      art. 71 k otrzymuje brzmienie:

„Art. 71k. §1. Po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały, którą następnie ogłasza.

§2. Przewodniczący komisji doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości.

§3. Od uchwały komisji kandydatowi służy odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

§4. Minister Sprawiedliwości zawiadamia o wynikach egzaminu rady izb notarialnych i publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały z egzaminu wynik pozytywny.”;

10)  w art. 71 f § 4 otrzymuje brzmienie:

„§. 4. Minister Sprawiedliwości wyznacza przewodniczącego komisji i jego zastępcę spośród swoich przedstawicieli.”;

11)  w art. 72 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Aplikacja notarialna polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza i trwa 2 lata i 6 miesięcy. W ramach szkolenia aplikant jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych.”;

12)  art. 74 otrzymuje brzmienie:

„Art. 74 § 1. Egzamin notarialny przeprowadzają komisje, o których mowa w art. 71b § 1 lub § 1a. Przepisy art. 71 h stosuje się odpowiednio.

§ 2. Do egzaminu notarialnego może przystąpić osoba, która ukończyła aplikację notarialną i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu, oraz osoba, o której mowa w art. 12 §2.

§ 3. Egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego, zwanej dalej „zdającym”, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, prywatnego międzynarodowego, ustroju sądów, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu.

§ 4. Egzamin notarialny składa się z części pisemnej i ustnej. Przepisy art. 71 i § 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

§ 5. Egzamin notarialny przeprowadza się raz w roku, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości. Część pisemna i ustna egzaminu rozpoczyna się równocześnie w tych samych dniach w Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 6. W przypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egzaminu przez komisję w terminie, o którym mowa w § 5, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu przez tę komisję, o którym przewodniczący komisji zawiadamia zdających listem poleconym oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w siedzibie wyznaczonej rady izby notarialnej. Przepis § 10 – 12 stosuje się odpowiednio.

§ 7. Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań i tematów na egzamin notarialny, zwany dalej „zespołem”.

§ 8. W skład zespołu wchodzi 7 osób, w tym 5 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości oraz dwóch przedstawicieli delegowanych przez Krajowa Radę Notarialną.

§ 9. Przewodniczący zespołu, wyznaczony przez Ministra Sprawiedliwości spośród jego przedstawicieli, kieruje pracami zespołu oraz określa tryb pracy zespołu.

§ 10. Zespół przygotowuje tematy na część pisemną egzaminu notarialnego oraz zestawy pytań na część ustną.

§ 11. Sporządzone przez zespół tematy i zestawy pytań, przewodniczący zespołu przekazuje Ministrowi Sprawiedliwości nie później niż 50 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu notarialnego. Minister Sprawiedliwości zapewnia wydrukowanie odpowiedniej liczby egzemplarzy tematów i zestawów pytań oraz ich doręczenie poszczególnym komisjom w sposób uwzględniający konieczność zabezpieczenia zestawów pytań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.

§ 12. Do wydrukowania i doręczenia tematów i zestawów pytań poszczególnym komisjom nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych.

§ 13. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, określi, w drodze rozporządzenia sposób zgłaszania propozycji tematów i pytań, ich przygotowywania, oraz przechowywania, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych tematów i pytań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.”;

13)  w art. 74a § 6 otrzymuje brzmienie:

„§ 6. Rady izb notarialnych, każdego roku, nie później niż 7 dni od zakończenia aplikacji, przekazują terytorialnie właściwej komisji oraz Ministrowi Sprawiedliwości listę osób, które odbyły aplikację notarialną.”;

14)  w art. 74 f:

a) § 1 otrzymuje brzmienie:

„§. 1. Zdający, który uzyskał pozytywną ocenę z części pisemnej egzaminu notarialnego, przystępuje do części ustnej egzaminu.”,

b)po § 2 dodaje się § 2a w brzmieniu:

„§ 2a. W trakcie części ustnej egzaminu zdający może korzystać wyłącznie z tekstów aktów prawnych udostępnionych przez komisję.”;

15)  w art. 74 h po § 2 dodaje się § 3 w brzmieniu:

„§ 3. Dokumentację związaną z przeprowadzeniem egzaminu, po jego zakończeniu przewodniczący komisji przekazuje właściwej radzie izby notarialnej, z czego sporządza się protokół. Kopię protokołu przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości.”;

16)  art. 74i otrzymuje brzmienie:

„Art. 74i. § 1. Po przeprowadzeniu egzaminu notarialnego komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały, którą następnie ogłasza.

§ 2. Przewodniczący komisji doręcza odpis uchwały zdającemu i Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 3. Od uchwały komisji zdającemu służy odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

§ 4. Minister Sprawiedliwości zawiadamia o wynikach egzaminu rady izb notarialnych i publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały z egzaminu wynik pozytywny.

§ 5. Uchwała komisji o pozytywnym wyniku z egzaminu notarialnego stanowi podstawę do ubiegania się o nominowanie na stanowisko asesora notarialnego.”;

17)  w art. 76 § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Asesorem notarialnym może być osoba, która zdała egzamin notarialny i przedstawi oświadczenie notariusza o gotowości zawarcia z nim umowy o pracę.”;

18) w art. 78 w pkt 1 po lit. d dodaje się lit. e w brzmieniu:

„e) skreślenie z listy aplikantów notarialnych,”.

Art. 4. Postępowanie dyscyplinarne wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy toczy się do końca postępowania w danej instancji według przepisów dotychczasowych.

Art. 5. Przepisu art. 76 b ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, nie stosuje się do aplikantów adwokackich, którzy rozpoczęli aplikację przed dniem 10 grudnia 2005 r.

Art. 6. Przepisu art. 72 a § 1 ustawy, o której mowa w art. 3, nie stosuje się do aplikantów notarialnych, którzy rozpoczęli aplikację przed dniem 10 grudnia 2005 r.

Art. 7. 1. Minister Sprawiedliwości wyznaczy w 2006 r. dodatkowy termin egzaminu adwokackiego dla osób, które zakończyły aplikację w 2006 r. w terminie uniemożliwiającym przystąpienie do egzaminu rozpoczynającego się w dniu 26 kwietnia 2006 r. oraz komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości, przez które egzamin ten zostanie przeprowadzony.

2. Do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego stosuje się odpowiednio przepisy art. 78 – 78i ustawy, o której mowa w art. 1 z następującymi zmianami:

1) tematy na część pisemną i zestawy pytań na część ustną egzaminu adwokackiego przygotuje zespół, o którym mowa w art. 78 ust. 7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, powołany przez Ministra Sprawiedliwości na egzamin adwokacki rozpoczynający się w dniu 26 kwietnia 2006 r.;

2) ogłoszenie o egzaminie adwokackim zamieszcza się jedynie w siedzibie komisji, o której mowa w ust. 1;

3) wniosek o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego powinien być złożony w terminie 14 dni przed rozpoczęciem egzaminu adwokackiego.

Art. 8. 1. Minister Sprawiedliwości wyznaczy w 2006 r. dodatkowy termin egzaminu radcowskiego dla osób, które zakończyły aplikację w 2006 r. w terminie uniemożliwiającym przystąpienie do egzaminu rozpoczynającego się w dniu 26 kwietnia 2006 r. oraz komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, przez które egzamin ten zostanie przeprowadzony.

2. Do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego stosuje się odpowiednio przepisy art. 36¹ – 36⁹ ustawy, o której mowa w art. 2 z następującymi zmianami:

1) tematy na część pisemną i zestawy pytań na część ustną egzaminu adwokackiego przygotuje zespół, o którym mowa w art. 36¹ ust. 7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, powołany przez Ministra Sprawiedliwości na egzamin radcowski rozpoczynający się w dniu 26 kwietnia 2006 r.;

2) ogłoszenie o egzaminie radcowskim zamieszcza się jedynie w siedzibie komisji, o której mowa w ust. 1;

3) wniosek o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego powinien być złożony w terminie 14 dni przed rozpoczęciem egzaminu radcowskiego.

Art. 9. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia, z tym, że art. 5 i 6 stosuje się od dnia 10 września 2005 r.

UZASADNIENIE

Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustawy stanowi nowelizację trzech ustaw:

1.      ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.);

2.      ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.);

3.      ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 z późn. zm.).

Celem projektowanej regulacji jest wprowadzenie przejrzystych, jednolitych uprawnień nadzorczych Ministra Sprawiedliwości względem trzech korporacji prawniczych, jak również wprowadzenie tożsamych zasad postępowania dyscyplinarnego dla samorządu adwokackiego i radcowskiego. Ostatnie zmiany legislacyjne dokonane ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) ujednoliciły zasady przeprowadzenia egzaminu konkursowego oraz egzaminów końcowych na aplikacjach: adwokackiej i radcowskiej. Wydaje się, iż podobieństwo obu zawodów uzasadnia wprowadzenie jednolitej regulacji również w zakresie uprawnień nadzorczych Ministra Sprawiedliwości wobec tych korporacji.

Zmiany wprowadzane w powyższym zakresie w większej mierze dotyczą korporacji adwokackiej i radcowskiej, gdyż w stosunku do notariatu Minister Sprawiedliwości posiada precyzyjnie określone uprawnienia nadzorcze.

Celem projektowanej regulacji jest również nowelizacja przepisów dotyczących kompetencji Ministra Sprawiedliwości w zakresie przeprowadzania egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, radcowską i notarialną oraz egzaminu adwokackiego, radcowskiego i notarialnego w celu usunięcie ograniczeń organizacyjnych nałożonych na Ministra Sprawiedliwości w zakresie przeprowadzania wskazanych egzaminów. Zmiany wprowadzane przez projekt ustawy w powyższym zakresie są w zasadzie jednolite w odniesieniu do wszystkich trzech korporacji.

Projekt ustawy przewiduje w art. 75 a ustawy – Prawo o adwokaturze, art. 33¹ ustawy o radcach prawnych oraz w art. 71 b ustawy – Prawo o notariacie możliwość powołania przez Ministra Sprawiedliwości dodatkowych komisji egzaminacyjnych do przeprowadzenia określonego egzaminu. Regułą jest, iż komisje egzaminacyjne powoływane są na kadencję dwuletnią. Z uwagi jednak na fakt, iż nie jest możliwym przewidzenie z dwuletnim wyprzedzeniem, ile osób przystąpi do egzaminu konkursowego lub tez egzaminu zawodowego (liczba ta znana jest dopiero 45 dni przed wyznaczona datą danego egzaminu, z uwagi na określony w ten sposób termin składania wniosków), może zaistnieć potrzeba powołania dodatkowych komisji egzaminacyjnych na obszarach właściwości tych okręgowych rad adwokackich, izb radców prawnych czy izb notarialnych, gdzie ilość kandydatów będzie tak duża, iż uniemożliwi sprawne i szybkie przeprowadzenie egzaminu. Taka możliwość zapewni sprawne przeprowadzenie egzaminów. Równocześnie w ustawie – Prawo o notariacie wprowadzono możliwość powoływania jednej komisji egzaminacyjnych na obszarze kilku izb notarialnych i tym samym ujednolicono w tym zakresie przepisy, w sposób analogiczny jak w ustawie – Prawo o adwokaturze i ustawie o radcach prawnych.

Kolejna zmiana wprowadzana do art. 75a ust. 5 ustawy – Prawo o adwokaturze dotyczy wyznaczenie dodatkowego terminu egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Obecnie przepisy zezwalają na wyznaczenie takiego terminu w wypadku zaistnienia zdarzenia losowego. Projekt ustawy przewiduje zastąpienie tego określenia wyrażeniem bardziej pojemnym znaczeniowo: „w wypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej”. Taki zapis pozwoli na wyznaczenie dodatkowego terminu egzaminu w sytuacji, gdy do przeprowadzenia egzaminu nie doszło z innej przyczyny, niż zdarzenie losowe. Analogiczna zmiana wprowadzana jest w art. 33¹ ust. 5 ustawy o radcach prawnych oraz w art. 71b § 5 ustawy – Prawo o notariacie.

W celu umożliwienia Ministrowi Sprawiedliwości wyznaczenia terminów egzaminów, które będą zbieżne z terminami zakończenia aplikacji, projekt ustawy zakłada, iż egzaminy te będą odbywały się raz w roku, w terminie wskazanym przez Ministra Sprawiedliwości. Taka regulacja zapobiegnie sytuacji długotrwałego oczekiwania na przystąpienie do egzaminu zawodowego, jakkolwiek w okresie przejściowym całkowite wykluczenie takiej sytuacji nie jest możliwe przy założeniu, że egzamin odbywa się jeden raz w roku.

Dotychczas ustawa przesądzała, że każdy z tych egzaminów może być przeprowadzony tylko 1 raz w roku: egzaminy konkursowe – do 30 września, adwokacki i radcowski do 31 maja każdego roku, a notarialny – do 30 czerwca, przy czym literalna wykładnia wskazuje, że egzaminy te powinny zakończyć się w tych terminach.

Wg uregulowań ustawowych, po egzaminie konkursowym na aplikacje przysługuje wielostopniowy tryb odwoławczy: od uchwały komisji egzaminacyjnej dotyczącej wyniku egzaminu przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, a następnie po dokonaniu wpisu na listę aplikantów, Ministrowi Sprawiedliwości przysługuje 30 - dniowy termin na wyrażenie sprzeciwu, od którego również przysługuje kolejny 30 - dniowy termin do odwołania. Tym samym, aby przed terminem rozpoczęciem aplikacji zakończony został tryb odwoławczy, egzamin konkursowy winien odbyć się w czerwcu, co nakłada się z kolei na coroczny termin naboru na aplikację sądową i prokuratorską oraz na egzaminy zawodowe, które przeprowadzają te same komisje (w szczególności gdyby zachowany został sztywny termin egzaminów zawodowych, wskazanych w ustawie).

Zatem wykreślenie z ustaw terminów egzaminów, przy równoczesnym zachowaniu terminów ogłoszeń o terminach egzaminów konkursowych i zawodowych, usprawni organizację tych egzaminów.

Przepisem porządkującym jest również dodanie w ustawie – Prawo o adwokaturze i ustawie o radcach prawnych terminu rozpoczęcia aplikacji i wyznaczenie tej daty na 1 listopada. Tym samym wyeliminowane zostaną sytuacje, w których aplikacja rozpoczynałaby się w różnych terminach nie tylko w poszczególnych radach lub izbach, ale nawet odmiennie dla poszczególnych aplikantów. Ponadto rozwiązanie to porządkuje sytuację aplikantów, którzy mają – zgodnie z przepisami – uprawnienie o złożenie wniosku o wpis na listę aplikantów w ciągu dwóch lat od uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego. Jeśli nie zostaną oni skutecznie wpisani na listę aplikantów przed rozpoczęciem aplikacji, rozpoczynają tę aplikację w roku następnym. Tym samym unika się sytuacji, w której różne osoby będą rozpoczynały aplikację w różnym terminie. Wobec faktu, iż termin egzaminu zawodowego jest jednolity w skali kraju dla danej korporacji i wyznaczany przez Ministra Sprawiedliwości, zaistniała konieczność uregulowania aplikacji w ten sposób, aby kończyła się ona również w jednym terminie w całym kraju.

Projekt ustawy przesądza, iż egzamin konkursowy na aplikację adwokacka i radcowską odbywa się w tym samym dniu i na podstawie tego samego testu. Rozwiązanie to jest konsekwencją faktu, iż zakres przedmiotowy, podlegający sprawdzeniu podczas egzaminu konkursowego w obu ustawach jest określony identycznie. Doświadczenia z egzaminu konkursowego, przeprowadzonego w grudniu 2005 roku wykazały, iż testy na każdą z aplikacji znacznie różniły się poziomem trudności, co spowodowało, iż egzamin konkursowy na aplikację adwokacką pozytywnie zdało ok. 80 %, a na radcowską – zaledwie ok. 30 % zdających. Takie rozróżnienie wymagań nie jest uzasadnione w sytuacji coraz większego zrównania tych zawodów. Z drugiej zaś strony nie jest możliwe obiektywne określenie poziomu trudności testu, gdy każdy z testów przygotowuje odrębny zespól, którego praca ma charakter poufny.

Konsekwencją powyższego rozwiązania jest zmiana przepisów dotyczących zespołu do układania pytań na egzaminy konkursowe na aplikację adwokacką i radcowską poprzez powoływanie, na mocy ustawy – Prawo o adwokaturze jednego zespołu, składającego się, poza przedstawicielami Ministra Sprawiedliwości, z reprezentantów zarówno Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i Krajowej Rady Radców Prawnych.

Ponadto, we wszystkich trzech ustawach korporacyjnych wprowadzono regulacje umożliwiające powołanie przez Ministra Sprawiedliwości zespołów do układania tematów i pytań na egzaminy zawodowe. Dotychczasowa regulacja przesądzała, iż Minister Sprawiedliwości sporządza tematy i pytania na egzaminy zawodowe. Obecne propozycje rozwiązań ustawowych są analogiczne, jak w przypadku zespołu układającego pytania na egzamin konkursowy, z tym że dla każdej z korporacji powołuje się zespół odrębny. Jest to uzasadnione specyfiką każdego z egzaminów zawodowych.

Zarówno egzaminy konkursowe jak i zawodowe odbywają się w oparciu o testy i pytania przygotowane przez zespół, który po zakończeniu prac przekazuje je Ministrowi Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości dokonuje drukowania testów lub pytań w ilościach odpowiadających ilości kandydatów na egzamin konkursowy czy też ilości osób zdający egzamin zawodowy oraz dostarcza ich właściwym komisjom. Kluczowe znaczenie ma zatem zachowanie bezpieczeństwa pytań i testów. W ocenie projektodawcy, gwarancję taką dają wyłącznie wyspecjalizowane firmy, posiadające stosowne certyfikaty bezpieczeństwa np. Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych. Skorzystanie jednak z firmy zewnętrznej oznacza konieczność zastosowania procedury wynikającej z ustawy – Prawo zamówień publicznych. Przy uregulowaniach ustawy co do terminów składania wniosków jest to de facto niemożliwe – informacje co do wielkości zamówienia stają się bowiem znane 45 dni przed egzaminem. Termin ten jest zdecydowanie za krótki dla przeprowadzenia postępowania w trybie ustawy – Prawo zamówień publicznych, np. przetargu. Z tej przyczyny w projekcie wyłącza się stosowanie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych w odniesieniu do wydrukowania i doręczania pytań na egzamin konkursowy oraz pytań i tematów na egzaminy zawodowe we wszystkich trzech korporacjach.

Nałożenie w projekcie ustawy obowiązku na okręgowe rady adwokackie, rady okręgowych izb radców prawnych i rady izb notarialnych dostarczania w terminie 7 dni list osób, które zakończyły aplikację do terytorialnie właściwych komisji i Ministrowi Sprawiedliwości, zastąpiło przepisy mówiące, iż właściwe organy samorządu dostarczają te listy w terminie do 31 marca. Określenie w ustawie takiego sztywnego terminu wydaje się niecelowe, a ponadto – wobec wprowadzenia rozpoczęcia aplikacji adwokackiej i radcowskiej z dniem 1 listopada – niezgodne byłoby z terminem zakończenia aplikacji.

W projekcie wprowadzono również termin dla kandydatów na aplikację oraz zdających egzaminy zawodowe do złożenia odwołania od uchwały komisji ustalającej wynik egzaminu, obecnie bowiem przewidziane jest odwołanie, jednak nie został określony termin jego złożenia. Tym samym wyeliminowano ewentualne wątpliwości, które mogłyby się pojawić w przypadku braku ustalenia takiego terminu.

Uporządkowano również sytuację osób zdających egzaminy zawodowe, poprzez wprowadzenie do wszystkich trzech ustaw korporacyjnych zapisy, umożliwiającego korzystanie podczas egzaminu ustnego z przepisów aktów prawnych udostępnionych przez komisję. Jest to rozwiązanie identyczne, jakie obowiązuje obecnie podczas egzaminów sędziowskich i prokuratorskich.

Zmiana art. 76 § 2 ustawy – Prawo o notariacie porządkuje sytuację osób, które ubiegają się o asesurę. Dotychczasowe przepisy stanowiły, iż asesorem może być jedynie osoba, która ukończyła aplikację. Taka regulacja wykluczała faktycznie osoby, które zdały egzamin notarialny bez odbywania aplikacji – co stawiało pod znakiem zapytania celowość wprowadzenia tego rozwiązania. Obecnie więc wprowadzono zasadę, iż o asesurę może się ubiegać każdy, kto zdał egzamin notarialny (a zatem również osoby, które zostały dopuszczone do egzaminu notarialnego na mocy odrębnych przepisów i zdały ten egzamin z wynikiem pozytywnym).

Inne zmiany wprowadzane do ustawy - Prawo o adwokaturze:

            Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie w art. 3 Prawa o adwokaturze zapisu, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad działalnością samorządu adwokackiego w zakresie i formach określonych ustawą. Wprowadzenie tego przepisu pozwoliłoby na jednoznaczne wskazanie, iż nadzór Ministra Sprawiedliwości nie może przybierać dowolnej formy, w szczególności nie może naruszać samorządności adwokatury, jednakże jednocześnie wskazywałby, iż Ministrowi uprawnienia nadzorcze przysługują.

Kolejną zmianą jest wprowadzenie do Prawa o adwokaturze zapisu o obowiązku przesyłania Ministrowi Sprawiedliwości odpisu każdej uchwały organów adwokatury albo organów izb adwokackich, w terminie 14 dni od jej podjęcia. Obecnie taki obowiązek nie wynika wprost z przepisów, jednakże można go wyprowadzić z obowiązującego art. 14 ust. 1 Prawa o adwokaturze, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów adwokatury. Wydaje się, iż skoro Minister Sprawiedliwości może zaskarżać uchwały, muszą one być jemu dostarczone, celem zapoznania się. Uzasadnione wydaje się wprowadzenie do ustawy – Prawo o adwokaturze art. 13a, wprost zobowiązującego do przesyłania uchwał, tak aby nie było wątpliwości co do terminu i konieczności ich nadsyłania.

            Dodatkowo projekt przewiduje skrócenie z dotychczasowych 6 miesięcy do 3 miesięcy terminu, w jakim Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów adwokatury, a ponadto rozszerzenie przysługującego Ministrowi uprawnienia także na uchwały organów izb adwokackich. Wydaje się, iż w przypadku sprzeczności z prawem uchwały organu samorządowego zwrócenie się do Sądu Najwyższego powinno nastąpić jak najszybciej, zanim przedmiotowa uchwała zacznie wywoływać skutki prawne. Uzasadnione jest więc skrócenie terminu przysługującego Ministrowi Sprawiedliwości, tak aby nie wywoływać stanu niepewności wśród adresatów danej uchwały. Rozszerzenie uprawnienia Ministra na uchwały organów izb adwokackich uzasadnione jest tym, aby objąć nadzorem Ministra uchwały wszystkich organów samorządy a nie tylko adwokatury. Takie rozwiązanie odpowiada regulacji obowiązującej w odniesieniu do radców prawnych.

            Zmiany ustawy – Prawo o adwokaturze dotyczą również wprowadzenia w art. 46 ogólnej zasady, zgodnie z którą od uchwały okręgowej rady adwokackiej, podjętej w pierwszej instancji w sprawach indywidualnych, służy zainteresowanemu odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, a od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej - do Ministra Sprawiedliwości. Taki zapis zagwarantuje nadzór Ministra Sprawiedliwości nad wszystkimi uchwałami podejmowanymi w sprawach indywidualnych, a nie jak dotychczas wyłącznie w sprawach dotyczących odmowy wpisu na listę aplikantów bądź adwokatów.

            Niezależnie od brzmienia nadawanego art. 46 Prawa o adwokaturze, projekt przewiduje wprowadzenie ust. 6a do art. 68 ustawy, jednoznacznie wskazującego, iż od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie wpisu na listę adwokatów zainteresowanemu przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Projekt ustawy przewiduje również nowelizację art. 71 ust. 1 Prawa o adwokaturze, poprzez doprecyzowanie, iż adwokat może mieć jedną siedzibę zawodową, z zastrzeżenie art. 71 c. Należy jednak podkreślić, iż sama treść art. 71 c nie podlega nowelizacji.

            Postępowanie dyscyplinarne korporacji adwokackiej w obowiązującym stanie prawnym uregulowane jest w przepisach ustawy – Prawo o adwokaturze oraz w rozrządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz. U. Nr 99, poz. 635 z późn. zm.).

Wydaje się, iż tak istotna kwestia, jak postępowanie dyscyplinarne nie powinna być uregulowana w akcie wykonawczym, w związku z powyższym przedmiotowy projekt przewiduje uregulowanie tej problematyki w ustawie i jednoczesne uchylenie podstawy prawnej do wydania rozporządzenia, skutkujące uchyleniem samego aktu wykonawczego. Dodatkowo do ustawy wprowadza się ogólną klauzulę, iż w sprawach nie uregulowanych w Prawie o adwokaturze, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego, co ma zastąpić wielokrotne odesłania do przepisów kodeksowych, występujące w obecnej regulacji.

Zmiany wprowadzane do Prawa o adwokaturze w zakresie postępowania dyscyplinarnego obejmują dodanie ust. 3 do art. 83, wprowadzającego ograniczenie czasowe w odniesieniu do wymierzanej aplikantom adwokackim kary skreślenia z listy aplikantów. Wydaje się, iż obecne rozwiązanie skutkujące dożywotnim skreśleniem, jest zbyt daleko idące i zamyka dożywotnio często jeszcze młodym ludziom dostęp do zawodu.

Projektowane przepisy przewidują wprowadzenie do art. 90 ust. 2 ustawy, obok istniejącego uprawnienia do wszczęcia dochodzenia, uprawnienia do polecenia przez Ministra Sprawiedliwości wszczęcia postępowania przed sądem dyscyplinarnym przeciwko adwokatowi bądź aplikantowi adwokackiemu.

            Dodatkowo, zgodnie z dodawanym art. 88a, Ministrowi Sprawiedliwości oraz stronom przysługiwałoby odwołanie od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu orzeczenia lub postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i trybie wniesienia odwołania.

Projekt ustawy przewiduje również wprowadzenie zmiany brzmienia art. 91 Prawa o adwokaturze, poprzez uregulowanie zasad ustalania składu sądu, jak również doprecyzowanie już istniejących zapisów o jego właściwości rzeczowej.

Dodatkowo do prawa o adwokaturze wprowadzony zostałby zapis, iż obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym może być wyłącznie adwokat. Przyjęcie takiego rozwiązania wydaje się być konieczne, tak aby wykluczyć możliwość występowania jako obrońców aplikantów adwokackich, którzy byliby do tego uprawnieni na podstawie odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego.

Zmiany wprowadzane do art. 75 ł Prawa o adwokaturze maja na celu uregulowanie postępowania wykonawczego, zgodnie ze zmianami wprowadzanymi do wcześniejszych przepisów ustawy.

Inne zmiany wprowadzane do ustawy o radcach prawnych:

W projektowanej regulacji przewidywana jest zmiana brzmienia ust. 3 w art. 5 ustawy o radcach prawnych. Nowelizacja nie polega jednak na zmianie samej zasady wyrażonej w tym przepisie. Jest to jedynie przeformułowanie brzmienia jednostki redakcyjnej, zgodnie z zapisem wprowadzanym do ustawy – Prawo o adwokaturze.

            Projekt przewiduje zmianę  w art. 28, 29¹ oraz 31 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którą Minister Sprawiedliwości byłby organem odwoławczym od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie zawieszenia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego, skreślenia z listy radców prawnych oraz odmawiającej wpisu na listę radców prawnych bądź aplikantów radcowskich. Od ostatecznej decyzji Ministra zainteresowanemu przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. Dotychczasowy stan prawny nie przewiduje uczestnictwa Ministra Sprawiedliwości w trybie odwoławczym w wyżej wymienionych sprawach.

            Projekt ustawy zakłada wprowadzenie w art. 47 ustawy o radcach prawnych zapisu o obowiązku przesyłania Ministrowi Sprawiedliwości odpisu każdej uchwały w terminie 14 dni od jej podjęcia. Obecnie taki obowiązek nie wynika wprost z przepisów, jednakże można go wyprowadzić z obowiązującego art. 47 ustawy, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów samorządu. Wydaje się, iż skoro Minister Sprawiedliwości może zaskarżać uchwały, musza one być jemu dostarczone celem zapoznania się. Uzasadnione wydaje się wprowadzenie zapisu wprost zobowiązującego do przesyłania uchwał, tak aby nie było wątpliwości co do terminu i konieczności ich nadsyłania.

            Dodatkowo projekt przewiduje skrócenie z dotychczasowych 6 miesięcy do 3 miesięcy, terminu, w jakim Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów samorządu. Uzasadnieniem skrócenia tego terminu,  analogicznie jak w odniesieniu do Prawa o adwokaturze, jest wyeliminowanie stanu niepewności wśród adresatów danej uchwały, co do jej ewentualnego zaskarżenia przez Ministra Sprawiedliwości.

Postępowanie dyscyplinarne korporacji radcowskiej w obowiązującym stanie prawnym uregulowane jest w przepisach ustawy o radcach prawnych oraz w rozrządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 kwietnia 1984 r. w sprawie zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radców prawnych i aplikantów radcowskich (Dz. U. Nr 27, poz. 138 z późn. zm.). Wydaje się, iż tak istotna kwestia, jak postępowanie dyscyplinarne powinna być uregulowana w przepisach rangi ustawowej. W związku z powyższym przedmiotowy projekt przewiduje przeniesienie zapisów rozporządzenia do ustawy o radcach prawnych, ujednolicenie zasad postępowania zgodnie z kierunkiem zmian wprowadzanych do Prawa o adwokaturze. Projekt przewiduje uchylenie podstawy prawnej do wydania obowiązującego rozporządzenia, co skutkowałoby uchyleniem samego aktu. Jednocześnie do ustawy o radach prawnych wprowadza się ogólną klauzulę, iż w zakresie nie uregulowanym ustawą, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego, co ma zastąpić wielokrotne odesłania do przepisów kodeksowych, występujące w obecnej regulacji.

            Projektowane przepisy przewidują wprowadzenie do ustawy art. 68¹ ust. 1a, uprawniającego Ministra Sprawiedliwości do polecenia wszczęcia dochodzenia bądź postępowania przed sądem dyscyplinarnym przeciwko radcy prawnemu bądź aplikantowi radcowskiemu. W tym zakresie zmiana ma na celu ujednolicenie zasad postępowania zgodnie z regulacją już istniejącą oraz wprowadzaną przedmiotowym projektem do ustawy – Prawo o adwokaturze.

            Ponadto projekt przewiduje wprowadzenie kolejnego zapisu, analogicznego jaki obowiązuje w Prawie o adwokaturze, a zgodnie z którym kara pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego pociąga za sobą skreślenie z listy radców prawnych bez prawa ubiegania się o ponowny wpis.

W stosunku do aplikantów wprowadzony zostałby przepis, iż kara wydalenia z aplikacji pociąga za sobą skreślenie z listy aplikantów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis w ciągu 5 lat. Wprowadzenie ograniczenia czasowego w odniesieniu do aplikantów podyktowane jest tym, aby osobom młodym, często dopiero rozpoczynającym karierę zawodową, nie zamykać dożywotnio dostępu do zawodu.

Projekt wprowadza też istotny zapis o tym, iż obwiniony może mieć obrońcę, którym może być wyłącznie adwokat lub radca prawny. Niewprowadzenie takiego zapisu, przy jednoczesnej zasadzie, iż w sprawach nieuregulowanych do postępowania dyscyplinarnego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego, uprawniałoby aplikantów adwokackich do występowania w charakterze obrońcy, a jednocześnie pozbawiłoby radców prawnych możliwości występowania w charakterze obrońcy przed ich własnym sądem korporacyjnym, co jest zagwarantowane w przepisach regulujących ustrój samorządów innych zawodów prawniczych.

            W obecnym stanie prawnym pierwszym etapem postępowania dyscyplinarnego w samorządzie radcowskim jest postępowanie wyjaśniające. Projekt ustawy przewiduje dostosowanie terminologii do nazewnictwa obowiązującego w Prawie o adwokaturze, gdzie pierwszym etapem postępowania jest dochodzenie. Pozostałe etapy obejmujące postępowanie przed sądem dyscyplinarnym oraz postępowanie wykonawcze również odpowiadają podziałowi wynikającemu z Prawa o adwokaturze.

Ponadto projekt ustawy przewiduje dodanie art. 70¹ – 70⁶ w ustawie o radcach prawnych. Wprowadzane w ten sposób zapisy obejmują uregulowanie właściwości miejscowej sądu dyscyplinarnego, jego składu oraz zasad dotyczących kosztów postępowania dyscyplinarnego.

            Projekt ustawy przewiduje dodatkowo, iż Ministrowi Sprawiedliwości oraz stronom przysługiwałoby odwołanie od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu orzeczenia lub postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i trybie wniesienia odwołania.

            Ponadto Ministrowi Sprawiedliwości oraz osobom przez niego upoważnionym przysługiwałoby w każdym stadium postępowania prawo wglądu do akt i żądania informacji o wynikach postępowania dyscyplinarnego, jak również prawo żądania prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych bądź postanowień wraz z aktami sprawy.

Inne zmiany wprowadzane do ustawy – Prawo o notariacie:

Projekt ustawy zakłada wprowadzenie do ustawy – Prawo o notariacie zmiany w zakresie art. 16 ustawy. Nowelizacja z dnia 30 czerwca 2005 r. dokonała zmiany tego przepisu, poprzez wprowadzenie zapisu, iż Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który ukończył 70 lat życia. Stan prawny przed nowelizacją nakazywał obligatoryjne odwołanie ze stanowiska w takiej sytuacji. Przywrócenie poprzedniego zapisu jest zbieżne z rozwiązaniami obowiązującymi w odniesieniu do sędziów i prokuratorów. Zawód notariusza jest zawodem zaufania publicznego i brak jest podstaw, by w odniesieniu do przedstawicieli tego zawodu ustawowa granica wieku była uregulowana odmiennie, aniżeli dla przedstawicieli wymienionych wyżej zawodów prawniczych. Konsekwencją powyższego unormowania jest zmiana w art. 16 § 3 poprzez  zlikwidowanie podziału na poszczególne punkty, bowiem obecnie istnieje tylko jedna podstawa fakultatywnego odwołania ze stanowiska notariusza przez Ministra Sprawiedliwości.

Nadto projekt przewiduje skrócenie z dotychczasowych 6 miesięcy do 3 miesięcy terminu, w jakim Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów samorządu notarialnego. Powyższa zmiana uzasadniona jest potrzebą zminimalizowania negatywnych skutków prawnych obowiązywania uchwały sprzecznej z prawem. Zaskarżenie takich uchwał powinno zatem nastąpić jak najszybciej, tak aby nie wywoływać stanu niepewności wśród adresatów danej uchwały. Skrócenie terminu przysługującego Ministrowi Sprawiedliwości jest więc uzasadnione, podobnie, jak w przypadku terminu do zaskarżania sprzecznych z prawem uchwał organów samorządu adwokackiego.

Kolejne zmiany dotyczą  rozszerzenia uprawnień Ministra Sprawiedliwości w odniesieniu do postępowania dyscyplinarnego toczącego się przeciwko notariuszom. Przyznanie Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienia do wglądu do akt i żądania informacji o wynikach tego postępowania, jak również do złożenia odwołania do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego służy zabezpieczeniu prawidłowego przebiegu postępowania dyscyplinarnego, a zatem jest celowe i uzasadnione.

Przepisy przejściowe

W celu uregulowania zasad, zgodnie z którymi mają być rozpoznawane sprawy dyscyplinarne będące już w toku w dniu wejścia w życie projektowanej regulacji, wprowadzono do projektu zapis, iż postępowanie wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy toczy się do końca postępowania w danej instancji według przepisów dotychczasowych.

Ponadto zaproponowane przepisy przejściowe odnoszą się do odpłatności aplikacji adwokackiej i notarialnej. Aplikanci adwokaccy i notarialni, którzy rozpoczęli aplikację przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, odbywali aplikację bezpłatną. Wprowadzenie odpłatności aplikacji nie powinno ich zatem dotyczyć, zgodnie z zasadą ochrony praw nabytych.

Przepisy przejściowe regulują ponadto sytuację aplikantów adwokackich i radcowskich, którzy ukończą aplikację w roku 2006, ale w czasie uniemożliwiającym przystąpienie do egzaminu wyznaczonego na mocy obecnie obowiązujących przepisów tj. w terminie do 31 maja. Ustawa w sposób sztywny określiła termin przeprowadzenia egzaminu adwokackiego i radcowskiego Tymczasem w wielu okręgowych radach adwokackim aplikacja zakończy się w terminie, który nie pozwoli aplikantom w roku 2006 przystąpić do egzaminu. Z informacji Naczelnej Rady Adwokackiej wynika, iż w latach poprzednich aplikacja adwokacka rozpoczynała się w różnych terminach w poszczególnych radach i tym samym w różnych terminach się zakończy. Trudna będzie zatem sytuacja prawna osób, którzy np. zakończą aplikację we wrześniu i będą zmuszone oczekiwać do maja następnego roku na przystąpienie do egzaminu. Osoby te będą pozbawione statusu aplikanta (gdyż po zakończeniu aplikacji -  w myśl nowych przepisów - otrzymają zaświadczenie o jej ukończeniu, przez co kończy się też przynależność do samorządu) i nie będą mogły wykonywać zawodu. Te same problemy pojawią się w latach 2007 i 2008 również w odniesieniu do aplikacji radcowskiej. Rozwiązaniem tego problemu jest wprowadzenie przepisu przejściowego i wprowadzenie dla tych osób dodatkowego terminu egzaminu.

Ocena skutków regulacji

Regulacja ustawy nie będzie miała wpływu na budżet państwa, rynek pracy, konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw,
a także na sytuację i rozwój regionalny.

Materia ustawy leży poza zakresem spraw regulowanych przez prawo Unii Europejskiej.

Projekt ustawy przekazany zostanie do zaopiniowania Naczelnej Radzie Adwokackiej, Krajowej Radzie Radców Prawnych i Krajowej Radzie Notarialnej. Projekt zostanie również opublikowany na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości w celu szerszego umożliwienia zapoznania się z jego treścią oraz zgłaszania ewentualnych uwag i propozycji.