Złożona wcześniej przez Naczelną Radę Adwokacką prośba o wysłuchanie publiczne została przez Komisję odrzucona stosunkiem głosów 11:10. Nie zaakceptowano także poselskiego wniosku o odrzucenie projektu ustawy, również przewagą tylko jednego głosu. Wszyscy uczestniczący w posiedzeniu przedstawiciele środowisk prawniczych (prokuratorzy, sędziowie, adwokaci, radcowie prawni, notariusze i komornicy) wyrazili negatywne stanowisko wobec projektu, stwierdzając, że brak jest uzasadnienia dla wprowadzania zmian.
Adwokatura domagała się wysłuchania publicznego. W ocenie jej przedstawicieli, pozwoliłoby to przedstawić opinię o niekonstytucyjności projektu, opinię dotyczącą orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, stanowisko adwokatur europejskich, analizę samorządowego sądownictwa dyscyplinarnego. Dane te ukazałyby zarówno prawidłowość dotychczasowego działania sądownictwa samorządowego jak i konieczność pozostawienia go w kompetencji organów samorządu, co jest to niezbędne dla prawidłowego, niezależnego od władzy państwowej reprezentowania interesów klientów.
Wobec powyższego w dniu 28 czerwca 2007 r., w siedzibie NRA, odbyła się konferencja prasowa, w trakcie której, przedstawiciele NRA – Prezes, adw. Stanisław Rymar oraz Wiceprezesi: adw. Joanna Agacka-Indecka i adw. Andrzej Siemiński przedstawili zgromadzonym dziennikarzom krytyczne stanowisko NRA odnośnie proponowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości zmian. Skrytykowano także uniemożliwienie adwokaturze publicznego przedstawienia jej argumentacji, opinii, badań i statystyk.
INFORMACJA PRASOWA
Warszawa, 28 czerwca 2007 roku
SAMORZĄD ADWOKACKI MUSI STANĄĆ W OBRONIE SWOJEJ NIEZALEŻNOŚCI
Ministerstwo Sprawiedliwości właśnie uzyskało szerokie uprawnienia nadzorcze nad samorządem adwokackim. Mimo tego forsuje kolejne zmiany: proponuje odebrać samorządom zawodów prawniczych sądownictwo dyscyplinarne i przenieść je do sądów powszechnych.
27 czerwca 2007 roku odbyło się w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka pierwsze czytanie projektu Ustawy o postępowaniu dyscyplinarnym wobec osób wykonujących niektóre zawody prawnicze (druk sejmowy nr 970), radykalnie zmieniającego sposób funkcjonowania sądownictwa dyscyplinarnego. Zgodnie z koncepcją Ministerstwa Sprawiedliwości pierwszą instancją mają być wydziały dyscyplinarne stworzone w sądach apelacyjnych, w drugiej instancji orzekać ma Sąd Najwyższy.
Złożona wcześniej przez Naczelną Radę Adwokacką prośba o wysłuchanie publiczne została przez Komisję odrzucona stosunkiem głosów 11:10. Nie zaakceptowano również poselskiego wniosku o odrzucenie projektu ustawy, również przewagą tylko jednego głosu. Wszyscy uczestniczący w posiedzeniu przedstawiciele środowisk prawniczych (prokuratorzy, sędziowie, adwokaci, radcowie prawni, notariusze i komornicy) wyrazili negatywne stanowisko wobec projektu, stwierdzając, że brak jest uzasadnienia dla wprowadzania zmian. W toku dyskusji wskazano, że propozycja Ministerstwa Sprawiedliwości zmierza do represji samorządów zawodowych, a w przypadku adwokatury do uniemożliwienia wolnego wykonywania zawodu, a w efekcie ograniczenia prawa do obrony. Przedstawiciele sędziów dobrze oceniali sądownictwo dyscyplinarne adwokatury i podkreślali, że postępowania dyscyplinarne prowadzone przez samorząd adwokacki są bardziej restrykcyjne niż te przewidziane w ustawie. Naczelna Rada Adwokacka przekazała Komisji opinię eksperta, wykazującą niekonstytucyjność proponowanej ustawy. Do dalszych prac nad projektem ustawy stworzono pięcioosobową podkomisję.
We wszystkich krajach Unii Europejskiej sądownictwo dyscyplinarne w pierwszej instancji należy do kompetencji samorządu zawodowego. W większości krajów także druga instancja pozostaje pod kontrolą organów samorządowych. Sądownictwo dyscyplinarne stanowi istotę samorządności – jest narzędziem do zapewnionego konstytucyjnie sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego.
Minister Sprawiedliwości posiada prawo zaskarżania orzeczeń samorządowych organów dyscyplinarnych, jednak w latach 2005 – 2007 ani razu nie wniósł kasacji od ostatecznych rozstrzygnięć organów adwokackich. Świadczy to o dobrym funkcjonowaniu sądów dyscyplinarnych adwokatury.
Obecny stan prawny zapewnia Ministrowi Sprawiedliwości pełny nadzór nad postępowaniem dyscyplinarnym. Minister jest informowany o wszczęciu każdego postępowania i o wydaniu orzeczenia, ma też prawo wszcząć postępowanie i w nim uczestniczyć. Rozprawy dyscyplinarne są jawne – to zmiana wprowadzona na wniosek adwokatury (nowelizacja ustawy Prawo o adwokaturze z 29 marca 2007 roku).
Obecnie postępowanie dyscyplinarne trwa średnio 4,5 miesiąca, nieporównywalnie krócej niż średni czas postępowania przed sądem powszechnym. Zatem rozwiązania przedstawione w druku 970 to po prostu kolejny krok władzy wykonawczej, zmierzający do zawłaszczenia kompetencji samorządowych.
Przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości podejmują próby dyskredytowania adwokatów, czyniąc ich odpowiedzialnymi za przewlekłość postępowania sądowego. Dochodzi przy tym do manipulowania danymi. W wielu publicznych wypowiedziach wysocy rangą pracownicy Ministerstwa przywoływali orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, twierdząc, że na 217 skarg na przewlekłość postępowania prowadzonych przeciwko Polsce aż w 123 przypadkach Trybunał przyznał, że winę za ten stan rzeczy ponoszą adwokaci.
Naczelna Rada Adwokacja przeanalizowała wszystkie niekorzystne dla Polski wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach, w których zarzucano Polsce naruszenie art. 6.1 Konwencji Praw Człowieka. Przewlekłości postępowań dotyczyło 261 orzeczeń. W 90,3% spraw przyczyna przewlekłości leżała po stronie państwa (sądu, biegłych), w 7,4% spraw jako przyczynę wskazano zachowanie skarżącego, a jedynie w 2,3% - zachowanie adwokata (6 przypadków).
Nieuzasadnione wskazywanie na adwokatów jako winnych przewlekłości postępowań sądowych i podpieranie się przy tym autorytetem międzynarodowych instytucji ma posłużyć jako argument do zaostrzenia trybu dyscyplinarnego i wprowadzenia kar w ustawach (kodeks postępowania karnego, ustawa o ustroju sądów powszechnych).
„Takie działania jak zwiększanie ponad potrzebę nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad samorządem zawodowym, propozycje wprowadzenia wysokich kar porządkowych dla adwokatów, próby odebrania sądownictwa dyscyplinarnego czy regulowania stawek adwokackich nie są wyrazem troski o sprawne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości i zawodów prawniczych, ale są skierowane przeciwko niezależności prawników i ich organów samorządowych. – powiedziała adw. Joanna Agacka-Indecka, wiceprezes Naczelnej Rady Adwokackiej – W przypadku adwokatów zagraża to niezależnej reprezentacji i obronie obywatela przed organami państwa.”