Decydować powinien sąd dyscyplinarny
Sankcje za kłamstwo lustracyjne osób wykonujących zawody prawnicze rzecznik zaskarżył do Trybunału
We wniosku do Trybunału Konstytucyjnego rzecznik praw obywatelskich domaga się uznania za niekonstytucyjny art. 21f ust. 2, wprowadzonego do ustawy lustracyjnej nowelizacją z 7 września 2007 r. (oraz art. 66, wywołującego podobne skutki).
Ustawa przed nowelizacją przewidywała pozbawienie osoby, która złożyła nieprawdziwe oświadczenie lustracyjne, pełnionej przez nią funkcji publicznej.Decyzję deklaratoryjną podejmował organ samorządu zawodowego bądź, np. dla komorników, minister sprawiedliwości.
Trybunał uznał to za sprzeczne z konstytucją i wskazał, że powinny o tym orzekać sądy dyscyplinarne, funkcjonujące w zawodach prawniczych. Pozwala to na zindywidualizowaną ocenę każdego przypadku.
Po wyroku TK z 27 maja 2007 r. przepis zmieniono, lecz zdaniem rzecznika jedynie pozornie, sprzecznie z wytycznymi. Zaskarżony art. 21f ust. 2 mówi bowiem, że karą za kłamstwo lustracyjne osób wykonujących funkcje sędziego, adwokata, prokuratora, radcy prawnego, notariusza, komornika i radcy Prokuratorii Generalnej pozostaje złożenie z urzędu lub inna przewidziana w odpowiednich ustawach kara skutkująca pozbawieniem pełnionej funkcji publicznej. Kara wydalenia z adwokatury pociąga zaś za sobą skreślenie z listy adwokatów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis. Podobna jest sytuacja radców prawnych i innych zawodów prawniczych. Jedyną różnicą jest, że orzeka o tym sąd dyscyplinarny. Nie ma on jednak żadnej swobody decyzji. O sankcji i tak rozstrzygnął ustawodawca.
W opinii Janusza Kochanowskiego zaskarżone przepisy naruszają również wolność wykonywania zawodu. Za kłamstwo lustracyjne ustawa przewiduje definitywną utratę rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego. Tymczasem, jak wynika z orzeczenia TK, nie ma podstaw do twierdzenia, że każda osoba, która złożyła niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, przestała dawać taką rękojmię. Sądy dyscyplinarne powinny więc móc różnicować odpowiedzialność.
Danuta Frey
Rzeczpospolita, 25.06.2008