Słownik Biograficzny Adwokatów Polskich to dzieło zainicjowane około 1970 r. przez grupę badaczy dziejów adwokatury, pragnących utrwalić pamięć adwokatów zasłużonych tak w historii narodu i państwa, jak i środowiska prawniczego. Wieloletnie prace przygotowawcze zaczęły przynosić efekty w roku 1980, kiedy to rozpoczęto wydawanie zeszytów tomu pierwszego obejmującego biogramy adwokatów zmarłych przed 1918 r. W ciągu pięciu lat ukazały się cztery zeszyty oraz suplement, obejmujące łącznie biogramy 582 adwokatów. W skład redakcji Słownika wchodzili wówczas adwokaci: redaktor naczelny dr Roman Łyczywek, zastępca redaktora naczelnego Tadeusz Burakowski oraz członkowie: Józef Ignacy Bielski, Alfred Dreszer, dr. Edward Muszalski, Karol Pędowski i Jerzy Zaniemojski.
Wkrótce po wydaniu tomu pierwszego redaktorzy Słownika przystąpili do prac nad tomem drugim mającym obejmować życiorysy adwokatów zmarłych pomiędzy 1919 a 1944 r. W 1988 r., ukazał się zeszyt pierwszy tegoż tomu, na który złożyło się 175 biogramów z przedziału alfabetycznego „A-G”. W redakcji zabrakło już adw. dr. Edwarda Muszalskiego. Niemniej jednak redaktor adw. dr Łyczywek zapowiedział rychłe wydanie kolejnych zeszytów, a w perspektywie także tomu trzeciego obejmującego życiorysy adwokatów zmarłych po 1945 r. Niestety, ten wybitny badacz dziejów adwokatury, główny inicjator i redaktor Słownika w 1994 r. zmarł. Prace kontynuowano. Trzy lata po śmierci redaktora Naczelnego, nakładem OBA, NRA i „Palestry” ukazał się pod redakcją adw. Tadeusza Burakowskiego zeszyt drugi tomu drugiego obejmujący 127 biogramów z przedziału alfabetycznego „H-Ł”. W 2003 r. zmarł w szacownym wieku 95 lat adw. Tadeusz Burakowski.
Wysiłkiem pierwszego składu redakcji Słownika opublikowanych zostało siedem zeszytów (pięć zeszytów I tomu i dwa II tomu), zawierających łącznie życiorysy 884 adwokatów.
Po śmierci redaktorów prace nad Słownikiem podjął Ośrodek Badawczy Adwokatury im. adw. Witolda Bayera (dalej: OBA) kierowany przez adw. Andrzeja Michałowskiego, a następnie adw. Dariusza Wojnara. W 2004 r. powierzono opracowanie dalszej części Słownika dr. Leszkowi Kani przekazując mu szczątkowe materiały, w tym niektóre biogramy autorstwa członków pierwszej redakcji Słownika, adwokatów Romana Łyczywka, Edwarda Muszalskiego i Tadeusza Burakowskiego. Po opracowaniu i uzupełnieniu materiału, latem 2006 r., dr Leszek Kania przekazał zeszyt 3-4 tomu drugiego Słownika obejmujący 157 biogramów redakcji „Palestry”. Z inicjatywy redaktora naczelnego adw. Stanisława Mikke przeprowadzono wówczas konsultacje z grupą adwokatów w tym m.in. z wybitnym badaczem dziejów adwokatury adw. dr. Zdzisławem Krzemińskim. Słownik został też zrecenzowany przez prof. dr hab. Bogusława Pylaka i dr hab. Dorotę Malec. Uwzględniając uwagi recenzentów, pod kierunkiem dr. Adama Redzika we współpracy z redaktorem zeszytu dr. Leszkiem Kanią oraz dr. Markiem Gałęzowskim uzupełniono zeszyt ponad osiemdziesięcioma biogramami. Ostatecznie opracowanie obejmuje 243 biogramy.
W trakcie prac nad niniejszym zeszytem wprowadzono odstępstwo od zasady wyznaczonej przez twórców Słownika, że w tomie drugim znajdować się będą wyłącznie biogramy osób zmarłych w okresie 1919-1944. Zwrócono uwagę na fakt, że tom pierwszy Słownika oraz zeszyt pierwszy tomu drugiego powstawały jeszcze w PRL. Trudno więc było zamieścić w nim biogramy adwokatów niewygodnych politycznie czy też zamordowanych na Wschodzie. Po licznych konsultacjach postanowiono włączyć do Słownika życiorysy tych, których aktywność polityczna i zawodowa przebiegała w czasie zaborów, w II RP i podczas II wojny światowej, ale zmarli, często dyskryminowani i w zapomnieniu, po 1944 r. (np. A. Mogilnicki, L. Supiński), a w Polsce Ludowej do zawodu nie wrócili (np. E. S. Rappaport, K. Przybyłowski) lub też pozostali na Zachodzie (np. H. Vogelfänger, A. Nowak-Przygodzki).
Adwokat dr Roman Łyczywek we wstępie do pierwszego zeszytu Słownika napisał: „prace badawcze nad historią adwokatury powinni wykonać przede wszystkim sami adwokaci”. Podkreślał jednocześnie, że „brak im zapewne z reguły wysokich kwalifikacji naukowych w zakresie historii, ale znają za to ducha adwokatury i nikt tak jak oni nie jest powołany do tego, by wśród licznych danych i przekazów historycznych i bibliograficznych uchwycić i uwydatnić to, co specyficznie adwokacki charakter i co szczególnie zasługuje na pamięć wśród adwokatów”.
Doceniając zdanie Twórcy Słownika w niniejszym opracowaniu znacząca część opracowań jest dziełem adwokatów, ale pewną liczbę biogramów napisali przedstawiciele nauki - historycy prawa i historycy, także młodego pokolenia. Pozwoliło to na szersze uwzględnienie warsztatu naukowego.
Przywołując pamięć adwokatów, prezentujemy biogramy lub noty biograficzne zasłużonych Polaków oraz obywateli polskich innych narodowości. Przedstawiamy sylwetki posłów i senatorów, premierów, ministrów, wojewodów, uczonych, publicystów, polityków, dyplomatów, działaczy niepodległościowych i społecznych, powstańców, dziennikarzy, pedagogów, urzędników państwowych i samorządowych, poetów i pisarzy, oficerów Wojska Polskiego i żołnierzy ruchu oporu. Wielu adwokatów opisanych na kartach Słownika zginęło w więzieniach gestapo i NKWD, w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i w sowieckich łagrach, a także w ulicznych egzekucjach, na barykadach Warszawy oraz na wszystkich frontach II wojny światowej. Utrwalenie pamięci o Nich jest zarówno obowiązkiem wobec przyszłych pokoleń, jak i wyrazem hołdu. W kilku przypadkach przedstawiamy biogramy osób, których pewne przejawy działalności zasługują na negatywne oceny. Niemniej jednak z uwagi na osiągnięcia w dziedzinie prawa pominiecie ich byłoby niecelowe.
Redaktorzy każdego z zeszytów napotykali trudności, które - jak zawsze przy tworzeniu podobnych zbiorów - wiązały się z niemożnością zweryfikowania wszystkich proponowanych biogramów. Przeważająca większość akt personalnych z pierwszej połowy XX w. zaginęła podczas wojny. Mimo to zwracano uwagę, aby do publikacji kierować te biogramy, które znalazły wieloźródłowe potwierdzenie z kilkoma wyjątkami na rzecz adwokatów, których biogramy ukazały się w jednym z pism adwokackich, a zweryfikowanie opublikowanych w nich danych stało się w zasadzie niemożliwe.
Redakcja Słownika serdecznie dziękuje wszystkim, którzy w jakikolwiek sposób przyczynili się do powstania niniejszego zeszytu. Niestety, wielu autorów biogramów nie doczekało niniejszej publikacji. Słowa podzięki kierujemy do Ośrodka Badawczego Adwokatury w Warszawie, Naczelnej Rady Adwokackiej, Okręgowych Rad Adwokackich oraz licznych archiwów, w szczególności uniwersyteckich oraz bibliotek naukowych. Za cenne uwagi recenzenckie wyrazy wdzięczności przekazujemy prof. dr. hab. Bogusławowi Polakowi oraz dr hab. Dorocie Malec.
Wierzymy, że oddany do rąk czytelnika zeszyt zamykający drugi tom Słownika Biograficznego Adwokatów Polskich przyczyni się do poszerzenia wiedzy o wybitnych prawnikach polskich okresu Drugiej Rzeczypospolitej i II wojny świtowej. Przedstawione sylwetki pokazują zróżnicowanie środowiska adwokackiego, w którym byli wybitni naukowcy, żołnierze, literaci a także aktorzy, jak słynny Tońko ze Lwowa. Owo zróżnicowanie adwokatury oraz zaangażowanie w różne sfery życia społecznego pozwalało i pozwala jej na zachowanie siły i tożsamości.
Wybitny niemiecki filozof Gustaw Radbruch wyraził w jednym ze swoich dzieł myśl, że nic nie może zbliżyć młodego prawnika do nauki prawa bardziej, niż lektura życiorysów wielkich prawników. Żywimy nadzieję, że niniejszą publikacją przyczynimy się do realizacji myśli wielkiego myśliciela.