UCHWAŁA
Prezydium Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia 28 czerwca 2007 r.
w sprawie rządowego projektu zmiany Prawa o adwokaturze i projektu rozporządzenia wykonawczego w sprawie wysokości opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości oraz wysokości opłat za niektóre czynności adwokackie nie dokonywane przed organami wymiaru sprawiedliwości
Prezydium Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie wyraża zdecydowany sprzeciw wobec rozwiązań proponowanych w w/w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o Adwokaturze i niektórych innych ustaw wyznaczających urzędowe stawki maksymalnych wynagrodzeń adwokatów i radców prawnych.
Projekt Ministra Sprawiedliwości jest sprzeczny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, prawem unijnym i przepisami prawa polskiego.
Projektowane rozwiązania naruszają konstytucyjną zasadę wolności gospodarczej, poprzez przyjęcie środków niewspółmiernych do konieczności ochrony innych wartości, chronionych w porządku prawnym. Projekt narusza zagwarantowaną w artykule 20 Konstytucji RP wolność prowadzenia działalności gospodarczej. Propozycja wprowadzenia ustawowego reżimu maksymalnych wynagrodzeń tylko dla adwokatów i radców prawnych oraz nie objęcie nim innych podmiotów świadczących pomoc prawną, a także innych usługodawców będących przedsiębiorcami, narusza zasadę równych praw i stanowi zabronioną dyskryminację, o której wielokrotnie wypowiadał się w wyrokach Trybunał Konstytucyjny i której zakazują dokumenty Instytucji Europejskich, w tym wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości”.
Zgodnie z artykułem 32 Konstytucji RP wszyscy są równi wobec prawa i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a nikt nie może być dyskryminowany z jakiejkolwiek przyczyny.
Projektowane rozwiązania zagrażają istnieniu, jak i rozwojowi rynku usług prawniczych w Polsce, ponieważ nie dają możliwości pokrycia średnich kosztów niezbędnych dla zapewnienia odpowiednio wysokiej jakości usług prawniczych. Próba narzucenia maksymalnych stawek urzędowych, bez uwzględnienia przesłanek, które wpływają na rodzaj, charakter i wysokość kosztów prowadzonej działalności, świadczy o ignorowaniu podstawowych zasad gospodarki rynkowej. Dowodzi też arogancji i ignorancji autorów tego projektu, którzy uznają, że wiedzą lepiej: co jest właściwe dla obywateli - przedsiębiorców i ich klientów.
Projekt Ministra Sprawiedliwości jest sprzeczny z prawem wspólnotowym, w tym z zapisami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejska, a w szczególności z przepisami dotyczącymi swobody świadczenia usług i reguł konkurencji. Proponowana regulacja jest rażąco sprzeczna z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2006/123/WE z 12 grudnia 2006r. dotyczącą usług na rynku wewnętrznym Unii. A zatem regulacja w projektowanym kształcie, nawet w wypadku uchwalenia, nie będzie mogła być stosowana ze względu na obowiązującą kraje UE zasadę prymatu prawa wspólnotowego nad prawem krajowym.
Uzasadnienie projektu, w części powołującej się na doświadczenia europejskie, zawiera wiele nieprawdziwych informacji i stwierdzeń, wprowadzających w błąd adresatów projektu, parlamentarzystów i opinię publiczną. Wskazywane wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości rozstrzygają tylko, że zakazywanie w przepisach krajowych stosowania stawek opłat za czynności adwokackie niższych niż stawki minimalne stanowi niedozwolone ograniczenie swobody świadczenia usług, a przepisy Traktatu Europejskiego nie sprzeciwiają się zatwierdzaniu przez Państwo stawek proponowanych przez samorządy zawodowe. Niezgodne z prawdą jest zatem twierdzenie, że z orzeczeń tych wynika uprawnienie i przyzwolenie do wprowadzania administracyjnej regulacji stawek maksymalnych przez organy Państwa.
Istniejące polskie przepisy dozwalają na ustalanie opłat za czynności adwokackie i radcowskie w wysokości niższej niż stawki minimalne, a nawet na odstąpienie od pobrania opłat. W celu zaś realizowania prawa ubogich ustanawiają już od wielu lat właśnie stawki maksymalne.
Adwokatura w szczególności, a radcowie prawni w zakresie stosunków cywilnych odczuwają szczególne obciążenie z tytułu świadczenia obligatoryjnej pomocy prawnej z urzędu, gdzie stawki regulowane istnieją już obecnie i są przyczyną szeregu problemów w funkcjonowaniu instytucji tzw. prawa ubogich. Adwokaci i radcowie prawni są niezbędni w zapewnieniu właściwego przebiegu postępowań sądowych, a ustawy procesowe nakładają na nich szereg obowiązków w zmierzających do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Pozbawienie adwokatury ekonomicznych podstaw działania stanowi zatem także zagrożenie dla funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego.
Ze względu na doniosłą rolę adwokatury w systemie obrony praw i wolności obywatelskich była ona w przeszłości wielokrotnie atakowana przez przedstawicieli totalitarnej władzy. Projekt Ministra Sprawiedliwości nawiązuje do najgorszych tradycji PRL-u, kiedy to orężem przeciwko wolnej i niezależnej adwokaturze były urzędowe stawki wynagrodzeń i represyjne kontrole skarbowe. Tak jak w tamtych, złych czasach adwokatura potrafiła bronić swobód obywatelskich, tak i dzisiaj będzie zdecydowanie walczyć o ich ochronę, w tym o swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.
Również projekt wprowadzenia wymogu składania oświadczeń majątkowych rażąco narusza zasady artykułów 32, 47 i 51 Konstytucji RP i nie wynika z żadnej potrzeby merytorycznej.
Analiza projektów pozwala na wyprowadzenie uprawnionego wniosku, że rzeczywistym motywem ich opracowania nie jest zamiar kierowania się autentycznymi potrzebami społecznymi, lecz dążenie do podziałów w środowisku prawniczym, osobiste uprzedzenia autorów projektu do zawodu adwokackiego, populizm i pozbawiona racji merytorycznych chęć szczegółowego regulowania i kontrolowania środowiska prawniczego, życia zawodowego i osobistego adwokatów, wytwarzanie atmosfery niepewności i strachu. W pewnym zakresie projektowana regulacja może być nawet źródłem patologii.
Prezydium Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie apeluje i domaga się od Ministra Sprawiedliwości i Naczelnej Rady Adwokackiej rozpoczęcia autentycznego dialogu dla wyjaśnienia prawdziwych potrzeb wymiaru sprawiedliwości i podjęcia współpracy w tej mierze z adwokatami i radcami prawnymi, dla zapewnienia realnych warunków świadczenia pomocy prawnej przez te środowiska, na wysokim poziomie.