Przymus adwokacki jest barierą

Należy usunąć bariery, które ograniczają procedurę wnoszenia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Rzecznik zalicza do nich przede wszystkim wymóg sporządzenia skargi przez adwokata lub radcę prawnego.

■ Dlaczego pana zdaniem obywatele tak rzadko korzystają z wnoszenia skargi konstytucyjnej?

– Liczba skarg konstytucyjnych stopniowo rośnie. Coraz więcej skarg jest rozpatrywanych merytorycznie, co oznacza, że są coraz lepiej przygotowane pod względem formalnym i nie są odrzucane na etapie postępowania wstępnego. Około 3/4 spraw rozpatrywanych przez Trybunał Konstytucyjny zostało wszczętych wskutek wniesienia skargi konstytucyjnej.

Istnieją jednak pewne bariery ograniczające wnoszenie skarg. Zaliczyłbym do nich przede wszystkim przymus adwokacki, tj. obowiązek sporządzenia skargi przez adwokata lub radcę prawnego. Skargę samodzielnie we własnej sprawie może jedynie sporządzić sędzia, prokurator, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych. Skarżący, który z powodów finansowych nie jest w stanie opłacić kosztów sporządzenia skargi przez adwokata lub radcę, może wnosić do sądu o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu i tylko w razie jej ustanowienia nie ponosi kosztów sporządzenia skargi.

■ Czy barierą nie jest sama konstrukcja skargi konstytucyjnej?

– Tak jest w istocie. Chodzi o konieczność wykorzystania wszystkich środków zaskarżenia lub środków odwoławczych, czyli wyczerpanie drogi prawnej oraz możliwość zaskarżenia wyłącznie przepisu, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł o jego wolnościach, prawach albo obowiązkach określonych w konstytucji.

Dalsze bariery to – moim zdaniem, konieczność dochowania terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, brak możliwości wnoszenia skargi konstytucyjnej w imieniu danej osoby przez rzecznika praw obywatelskich oraz brak możliwości skarżenia zaniechań ustawodawczych, ponieważ skarżony musi być konkretny przepis.

■ Czy częstsze korzystanie ze skargi konstytucyjnej miałoby wpływ na jakość prawa stanowionego i wykonywanego?

– Z pewnością większa liczba skarg konstytucyjnych przyczyniłaby się do poprawy stanowionego prawa, ale tylko pod warunkiem, że ustawodawca uchylone niekonstytucyjne przepisy będzie zastępował przepisami zgodnymi z konstytucją. Należy jednak pamiętać, że celem skargi konstytucyjnej jest usunięcie z porządku prawnego niekonstytucyjnego przepisu, a nie naprawa praktyki stosowania i wykonywania prawa. /…/

Rozmawiała  Małgorzata Piasecka-Sobkiewcz

źródło: Gazeta Prawna, 16.02.2007