UCHWAŁA Nr VI/20/2007

Krajowej Rady Notarialnej

z dnia 12 maja 2007 r.

w sprawie opinii o projekcie

ustawy o licencjach prawniczych

Na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 z poźn. zm.) Krajowa Rada Notarialna opiniując projekt ustawy o licencjach prawniczych, nadesłany przy piśmie Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia 30 marca 2007 r. DLP-IV-459-16/07, uchwala co następuje:

§ 1.

Krajowa Rada Notarialna stwierdza, że przedstawiony do zaopiniowania projekt ustawy o licencjach prawniczych został oparty na przesłankach, które nie uwzględniają wytycznych zawartych w uzasadnieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 roku (sygn. akt K 6/06).

§ 2.

Stosownie do art. 2 Konstytucji RP projektodawca, przedstawiając projekt ustawy regulującej stosunki społeczne w sferze, która została już opisana w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, nie może przejść do porządku dziennego nad tezami zawartymi w powołanym orzecznictwie. Inne działanie projektodawcy musi zostać uznane za naruszenie porządku prawnego w demokratycznym państwie prawnym.

§ 3.

Krajowa Rada Notarialna wyraża tym samym pogląd, że przedstawiony projekt aktu prawnego narusza normy art. 2, art. 17 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, wobec czego negatywnie opiniuje projekt ustawy o licencjach prawniczych i wnosi o zaniechanie dalszych prac legislacyjnych dotyczących przedstawionego projektu.

UZASADNIENIE

I.

Podjęcie decyzji o przygotowaniu projektu ustawy to długi i trudny proces szczegółowo opisany w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 roku w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”.

Musi on zostać poprzedzony m.in. opisaniem stanu stosunków społecznych w dziedzinie wymagającej interwencji organów władzy publicznej oraz wskazaniem pożądanych kierunków ich zmiany.

Następnie należy m.in. ustalić skutki dotychczasowych uregulowań prawnych obowiązujących w danej dziedzinie oraz określić cele, jakie zamierza się osiągnąć przez wydanie nowej ustawy.

II.

Projekt nowej ustawy zawsze będzie obarczony poważnymi błędami, gdy którakolwiek z przesłanek wskazanych w punkcie I zostanie pominięta, dane na ich temat zostaną zebrane nieprawidłowo (lub wręcz z pominięciem rzeczywistego stanu rzeczy) albo, gdy wnioski wyciągnięte z tych przesłanek nie będą pozostawały w logicznym związku z nimi samymi.

Im mankamenty opisane w zdaniu poprzednim (a oczywiście te zostały wymienione tylko przykładowo) będą większe, tym wady projektowanej ustawy będą poważniejsze. W skrajnym przypadku wady ustawy mogą okazać się tak poważne, że Trybunałowi Konstytucyjnemu nie pozostanie nic innego, jak tylko stwierdzenie, że dany akt nie może być częścią porządku prawnego w demokratycznym państwie prawnym.

III.

Krajowa Rada Notarialna z najwyższym żalem stwierdza, że przedłożony do zaopiniowania projekt ustawy o licencjach prawniczych obarczony jest wszystkimi wadami opisanymi w punkcie II, wobec czego ustawa w proponowanym brzmieniu nie powinna stać się częścią porządku prawnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.

IV.

Projektodawca, opisując stan stosunków społecznych w dziedzinie wymagającej regulacji ustawowej, szeroko uzasadnił tezę o niewystarczającej liczbie adwokatów i radców prawnych w stosunku do potrzeb społecznych i ilości spraw w polskich sądach.

Dla poparcia tej tezy projektodawca powołał się na bliżej niesprecyzowane poglądy opinii publicznej oraz przytoczył dane obrazujące ilość spraw, które w 2005 roku wpłynęły do polskich sądów.

            Powoływanie się przez projektodawcę na dane liczbowe, które bez rzetelnego opisania poszczególnych elementów składowych mają na celu jedynie zmanipulowanie owej „opinii publicznej” budzi szczególną niechęć Krajowej Rady Notarialnej. Samorząd notarialny sam bowiem padł ofiarą manipulacji liczbami nie pozostającymi w żadnym realnym związku z rzeczywistością społeczną.

            Wskazanie, że w 2005 roku wpłynęło 4.873.875 spraw cywilnych bez jednoczesnego ujawnienia, jaką część tej liczby stanowią wnioski wieczystoksięgowe, sprawy rozpoznawane w postępowaniu nakazowym lub upominawczym, wnioski w postępowaniach rejestrowych albo wnioski o stwierdzenie nabycia spadku (bezsporne), musi być uznane za zwykłe manipulowanie danymi.

            Podobnie nierzetelny opis zawarty jest w informacji, że w 2005 roku wpłynęło 2.218.272 spraw karnych. Informacja taka, bez jednoczesnego ujawnienia jaką część tej liczby stanowią wykroczenia, sprawy rozpoznawane przez sądy grodzkie albo sprawy, które nadal powinny być wykroczeniami, jest próbą zafałszowania obrazu bez zamiaru prawdziwego opisania potrzeb społecznych w zakresie fachowej pomocy prawnej.

V.

Krajowa Rada Notarialna pragnie przypomnieć, że zadania projektodawcy w sferze, którą miała uregulować proponowana ustawa były o tyle ułatwione, że zarówno cel ustawy, jak i założenia projektu zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 roku (sygn. akt K 6/06).

Trybunał stwierdził, że istnieje pilna potrzeba sprecyzowania w ustawie zakresu świadczonych usług prawniczych (pomocy prawnej), ale przy bardzo wyraźnym i precyzyjnym oddzieleniu tej pomocy prawnej od pomocy świadczonej przez adwokatów, radców prawnych, czy notariuszy. Trybunał Konstytucyjny jasno wyraził pogląd, że nie można odnaleźć istotnych i racjonalnych argumentów przemawiających za jednoczesnym poddaniem tej samej kategorii czynności zawodowych rygorystycznym wymaganiom zawodu zaufania publicznego i wyłączeniem tych wymagań w odniesieniu do osób nieobligowanych do wykazywania się specyficznymi kwalifikacjami (poza przesłanką wyższego wykształcenia prawniczego) i wyłączonych spod nadzoru nad świadczeniem pomocy prawnej.

Innymi słowy: samo spełnienie przesłanki wyższego wykształcenia prawniczego nie może w żadnym wypadku upoważniać do wykonywania tych samych czynności, które może wykonywać adwokat lub radca prawny.

W konkluzji należy za Trybunałem Konstytucyjnym stwierdzić, że osoby legitymujące się jedynie wyższym wykształceniem prawniczym powinny mieć możliwość świadczenia pomocy prawnej w zakresie ściśle sprecyzowanym i niewymagającym szczególnych kwalifikacji.

VI.

Cała projektowana ustawa – co Krajowa Rada Notarialna przyjmuje ze zdumieniem – jest oparta na założeniach całkowicie sprzecznych z tymi, które zostały opisane w powołanym uzasadnieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Tylko tytułem przykładu należy wskazać na art. 1, art. 3 ust.2, art. 4 ust. 4, art. 5 ust.5 w związku z art. 20, art. 46 pkt 2 czy art. 47 pkt 4 projektowanej ustawy, jako na te przepisy, które odrzucają wytyczne zawarte w powołanym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego.

Jednak szczególnym przykładem naruszenia zasad opisanych przez Trybunał Konstytucyjny są projektowane przepisy art. 46 pkt 3, art. 49 pkt 9 oraz art. 50 pkt 2. Powołane przepisy zdają się stanowić niemal dosłowne odwrócenie zasad zawartych w powołanym orzeczeniu. Nie sposób nie wyrazić zdumienia z zawartego w tych przepisach przesłania tak ewidentnie nieliczącego się ze zdaniem Trybunału Konstytucyjnego.

Tak rażące naruszenie zasad opisanych w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego zwalnia Krajową Radę Notarialną od obowiązku przeprowadzenia pogłębionej analizy poszczególnych przepisów projektowanej ustawy, gdyż bez uprzedniej zmiany koncepcji całej ustawy dyskusja nad jej poszczególnymi przepisami jest bezcelowa.

Prezes

Krajowej Rady Notarialnej

/-/ Jacek Wojdyło