Przepisy tego rozporządzenia Rady Ministrów rozszerzające możliwość stosowania kajdanek i prowadnic poza wytyczne ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego rzecznik praw obywatelskich.

Funkcjonariusze CBA mogą stosować fizyczne, techniczne i chemiczne środki przymusu bezpośredniego służące do obezwładniania lub konwojowania osób oraz zatrzymywania pojazdów.

Ustawa o CBA nie nakłada zresztą obowiązku ich stosowania, lecz jedynie (w art. 15 ust. 1 i 2) dopuszcza taką możliwość.

Ten sam przepis upoważnia Radę Ministrów do określenia w rozporządzeniu rodzaju środków przymusu bezpośredniego, przypadków i sposobów ich stosowania oraz dokumentowania ich użycia.

W rozporządzeniu z 16 listopada 2006 r. powtórzono generalną ustawową zasadę, iż funkcjonariusz CBA może stosować środki przymusu bezpośredniego po bezskutecznym wezwaniu osoby, wobec której miałyby one być użyte, do zachowania zgodnego z prawem i po uprzedzeniu o możliwości ich zastosowania.

Od takiego wezwania można odstąpić tylko wyjątkowo.

§ 6 ust. 1 rozporządzenia precyzuje natomiast, iż takie środki w postaci kajdanek lub prowadnic można stosować wobec osób skazanych, tymczasowo aresztowanych lub zatrzymanych, by udaremnić im ucieczkę albo zapobiec czynnej napaści lub czynnemu oporowi.

Ten właśnie przepis zakwestionował rzecznik praw obywatelskich w skardze do Trybunału Konstytucyjnego.

Ustawa mówi bowiem jedynie, że podstawą do zastosowania wszelkich środków przymusu bezpośredniego jest niepodporządkowanie się wydanemu poleceniu.

Tymczasem kajdanki nakłada się, co do zasady, prewencyjnie - w celu udaremnienia ucieczki albo zapobieżenia czynnej napaści lub czynnemu oporowi - nawet gdy nie ma żadnych podstaw do przypuszczeń, że dana osoba nie zastosuje się do wydawanych poleceń. Takie przypadki już się zdarzyły. Przepis, który na to zezwala, wykracza więc poza ustawowe ramy - uważa Janusz Kochanowski.

Ten sam §6 rozporządzenia przewiduje (w ust. 2), że kajdanki i prowadnice stosuje się ponadto: na polecenie sądu lub prokuratora, wobec osób podejrzanych lub oskarżonych o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu albo skazanych za takie przestępstwo.

Również to wykracza, w opinii rzecznika, poza ustalenia przyjęte w ustawie, która w żadnych okolicznościach nie nakłada na funkcjonariuszy CBA obowiązku stosowania środków przymusu bezpośredniego. Nie uprawnia też tego biura do rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu.

Ma ono inne zadania.