Trybunał Konstytucyjny oceni przepisy o notariacie

Notariusze zaskarżyli ustawę ułatwiającą dostęp do zawodu

Przed wyrokiem Trybunału Ministerstwo Sprawiedliwości nie zamierza zmieniać przepisów prawa o notariacie

Notariusze uważają za niezgodne z konstytucją przepisy znowelizowanej w 2005 r. ustawy, które umożliwiają powołanie na rejentów bez aplikacji, egzaminu notarialnego oraz asesury osób zajmujących stanowisko sędziego lub prokuratora. Przed zmianą ten przepis zawierał wymóg trzyletniego stażu w tych zawodach (dziś obowiązuje tylko dla adwokatów i radców prawnych).

Samorząd kwestionuje także dopuszczenie do egzaminu notarialnego bez obowiązkowej aplikacji absolwentów studiów prawniczych, którzy przez pięć lat byli zatrudnieni lub pracowali na zlecenie przy stosowaniu lub tworzeniu prawa albo zajmowali się świadczeniem pomocy prawnej we własnej firmie. Notariusze uważają, że ze względu na funkcje publiczne, jakie wykonują, i rolę strażników obrotu prawnego zbytnie uproszczenie dostępu do zawodu i egzaminu notarialnego jest szczególnie niebezpieczne. KRN uważa też, że pozbawienie jej wpływu na ustalanie zakresu egzaminu notarialnego, przekazanie Ministerstwu Sprawiedliwości kompetencji do przygotowania pytań na ten egzamin oraz przewaga przedstawicieli ministerstwa w komisjach egzaminacyjnych naruszają uprawnienia samorządu do sprawowania pieczy nad wykonywaniem tego zawodu zaufania publicznego.

W zeszłym roku TK uznał za niekonstytucyjne i uchylił podobnie brzmiące regulacje prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych. Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt poprawiający przepisy po wyrokach Trybunału. W zaproponowanej nowelizacji nie poprawiło jednak tych dotyczących notariatu, choć są one bardzo podobne do tych z ustaw radcowskiej i adwokackiej. To właśnie było przyczyną ich zaskarżenia przez KRN.

- Zaskarżyliśmy przepisy tak późno, ponieważ spodziewaliśmy się, że Ministerstwo Sprawiedliwości po orzeczeniach TK w sprawie radców prawnych i adwokatów samo poprawi regulacje prawa o notariacie. Z niewiadomych przyczyn tak się nie stało, a my nie pogodziliśmy się z tym - komentuje Lech Borzemski z Krajowej Rady Notarialnej.

Ministerstwo nie zamierzało zmieniać przepisów prawa o notariacie. Uważa, że nie ma takiej potrzeby, ponieważ TK nie wypowiedział się w sprawie tej ustawy i bynajmniej nie wiadomo, czy orzekłby tak samo jak w wypadku ustaw radcowskiej i adwokackiej.

Przypomnijmy, że egzamin notarialny zorganizowany w czerwcu 2006 r. zdały 44 osoby na 85 zdających. Wśród zdających 40 było po aplikacji, 31 bez, za to z wymaganą praktyką przy stosowaniu i tworzeniu prawa. Grupa 14 osób, które wcześniej zdały egzamin sędziowski (12), prokuratorski (1) lub radcowski (1), zaliczała zaś tzw. egzamin uzupełniający z materii, której nie obejmowały ich wcześniejsze egzaminy zawodowe. Egzamin zaliczyło 44 kandydatów: 38 aplikantów, 4 z egzaminem sędziowskim i 2 osoby z praktyką w stosowaniu prawa.

Kandydaci do zawodu notariusza muszą odbyć trzyletnią asesurę. Przepisy prawa o notariacie - przez niedopatrzenie - nie pozwalają jednak na to osobom bez aplikacji. Przygotowany przez ministerstwo projekt nowelizacji usuwa ten błąd.

Ireneusz Walencik

źródło: Rzeczpospolita, 23.01.2007