Państwo niekonstytucyjnego prawa

Na wykonanie czeka czterdzieści wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Dotychczas Senat przygotował tylko pięć projektów zmian przepisów niezgodnych z konstytucją, a Sejm pracuje nad siedmioma

Czeka ponadto pięć tzw. sygnalizacji oraz postanowienie w sprawie wykładni wyroku o czwartej stawce podatkowej. W wielu sprawach wygasły już nawet terminy odraczające wejście wyroku w życie.

Stare, nowe i najnowsze

- Każdy niewykonany wyrok oznacza funkcjonowanie przepisów niezgodnych z konstytucją lub istnienie luki prawnej - ocenia prezes TK Marek Safjan.

Z pewnością przypomni o tym na trwającym właśnie posiedzeniu Senatu, który zajmie się m.in. doroczną informacją Trybunału Konstytucyjnego o orzecznictwie w 2005 r. Najważniejszy z tych problemów to narastające zaległości w wykonywaniu przez prawodawcę wyroków Trybunału.

Najstarszy wyrok czeka od czerwca 1998 r. Dotyczy majątku po związkowym Funduszu Wczasów Pracowniczych z czasów PRL i braku przepisów o udziałach pracowniczych w prywatyzacji tych placówek. Majątek FWP się rozpłynął, a sprawa nie została uregulowana. Senator Piotr Ł. J. Andrzejewski ocenia, że jest to przykład korupcji legislacyjnej, na którą Senat zareagował już w 1999 r., przedstawiając projekt odpowiedniej nowelizacji ustawy o FWP. Nie uchwalono go jednak do końca kadencji. Było to, zdaniem senatora, umyślne zaniechanie kilku ministrów, które zgłosił zresztą prokuratorowi generalnemu.

Nie doczekał się realizacji wyrok w sprawie „lex” 203" - o podwyżkach w służbie zdrowia - bo nadal nie ma ustawy, która prawidłowo rozkładałaby ciężar zwiększonych wydatków na płace.

Od lipca 2004 r. czeka na poprawienie przepis ordynacji wyborczej dotyczący finansowania komitetów wyborczych. Minął termin odroczonego wejścia w życie tego wyroku, a odpowiedzialność za naruszenie zasad finansowania komitetów wyborczych nadal nie jest określona - sypał przykładami prezes TK.

Pilny europejski nakaz aresztowania

Za bezdyskusyjną senatorowie uważają sprawę europejskiego nakazu aresztowania (ENA). Trybunał Konstytucyjny uznał rok temu, że instytucja ta (wprowadzona do naszego systemu jako implementacja prawa unijnego i umożliwiająca w ramach UE wzajemne przekazywanie sobie sprawców głównie przestępczości zorganizowanej) jest niezgodna z konstytucją, która bezwzględnie zakazuje ekstradycji obywatela polskiego za granicę. Praktyka jednak uczy, że ENA jest Polsce potrzebny. Trzeba więc zmienić konstytucję.

Trybunał odroczył wejście wyroku o ENA w życie o półtora roku. Termin ten upływa 5 listopada. I choć prace nad prezydenckim projektem poprawki do konstytucji właśnie się w Sejmie rozpoczęły, czasu jest mało, bo procedura zmiany konstytucji trwa długo, a potrzebna będzie też nowelizacja prawa karnego.

Tymczasem słychać, że PiS chciałoby przy okazji zmienić przepis konstytucji gwarantujący tworzenie korporacji zawodowych. Wiadomo jednak, że dyskusji nad tą kwestią nie da się szybko skończyć... Prezes Safjan apeluje więc, aby nie rozszerzać prezydenckiego projektu. Senatorowie z Komisji Ustawodawczej, którzy dyskutowali już nad sprawozdaniem TK, są zgodni, że tolerowanie przez całe miesiące, a nawet lata, niekonstytucyjnych przepisów każe się zastanowić, czy faktycznie jesteśmy państwem prawa. Przyczynę tej sytuacji upatrują w Konstytucji: nie wskazała, kto jest odpowiedzialny za egzekwowanie wyroków TK.

Nowe kompetencje dla Senatu?

Prezes Safjan sugeruje, że to Senat byłby najodpowiedniejszy do wzięcia odpowiedzialności za monitorowanie wykonywania wyroków TK. Nie wymaga to zmian w konstytucji, lecz jedynie poprawki w regulaminie prac senackich. I ustanowienia specjalnej ścieżki legislacyjnej.

Senatorowie są za. - Przydanie takiej kompetencji Senatowi mogłoby mieć dobre strony - ocenia senator Andrzejewski. Przewodniczący Komisji Ustawodawczej senator Janusz Gałkowski uważa zaś, że nie czekając na regulacje strukturalne, trzeba szybko załatwić sprawy niekontrowersyjne, a potem te, które są dyskusyjne.

Debata o wyrokach TK i ich wykonywaniu jeszcze w tym miesiącu przeniesie się z Senatu do Sejmu. I może zapadną jakieś decyzje w sprawie, która nie przynosi chluby naszemu ustawodawcy.

JOLANTA KRONER

źródło: Rzeczpospolita, 4.07.2006