Jeśli
sąd odmówi zawartej w apelacji prośbie o zwolnienie z kosztów sądowych, musi
wezwać do uiszczenia opłaty sądowej od apelacji także wówczas, gdy wniósł ją
adwokat lub radca prawny.
Takie
wyjaśnienie, ważne dla praktyki sądów, adwokatów i radców prawnych, zawarł Sąd
Najwyższy w uchwale z 28 listopada 2006 r. Stanowi ona odpowiedź napytanie
prawne zgłoszone na tle sprawy wszczętej przez spółkę z o.o.
Wnioski
o zwolnienie z opłat sądowych, czyli przyznanie prawa ubogich, także składane w
imieniu stron przez ich fachowych pełnomocników, są bardzo częste. Wiele z nich
sądy oddalają.
Po
wejściu w życie nowej ustawy z 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
nie jest jasne, czy w takiej sytuacji sąd, niezależnie od doręczenia
postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów, powinien także skierować do
strony bezskutecznie ubiegającej się o nie wezwanie do uiszczenia opłaty
sądowej.
Kwestia
ta ma zasadnicze znaczenie dla interesów strony. Zgodnie bowiem z zasadą
zapisaną w art. 1302 § 3 kodeksu postępowania cywilnego, jeśli należna opłata
nie zostanie wniesiona, a strona działa przez fachowego pełnomocnika, sąd
odrzuca apelację, skargę kasacyjną itd. Wskutek tego możesię zdarzyć, że upłynie
termin zakwestionowania niekorzystnego werdyktu, co pozbawi stronę możliwości
merytorycznego rozpatrzenia jej apelacji, zażalenia itp.
Z
powołaniem się na ten przepis sąd odrzucił też apelację spółki z o.o. Jej
pełnomocnik w zażaleniu na to postanowienie przekonywał, że skoro ustawa z 2005
r. nie wskazuje, w jakim terminie w związku z oddalaniem wniosku o zwolnienie z
kosztów sądowych należy wnieść opłatę sądową od apelacji, sąd powinien wezwać
wnoszącego ją do uiszczenia tej opłaty.
Sąd
II instancji, do którego wpłynęło to zażalenie, był odmiennego zdania. W jego
ocenie po doręczeniu pełnomocnikowi postanowienia o odmowie zwolnienia od
kosztów powinien on albo wnieść zażalenie na to postanowienie, albo też uiścić
opłatę sądową od apelacji. Ponieważ jednak nie ma co do tego zgody w
orzecznictwie, zdecydował się na przedstawienie tej kwestii pod rozwagę SN.
SN
przyznał rację pełnomocnikowi spółki z o.o. W uchwale stwierdził jednoznacznie,
że w razie oddalenia zawartego w apelacji wniosku o zwolnienie od kosztów
sądowych przewodniczący sądu musi wezwać do uiszczenia opłaty należnej od
apelacji, i to także wówczas, gdy wniósł ją adwokat (sygn.
III CZP 98/06).
Izabela
Lewandowska
źródło:
Rzeczpospolita, 4.12.2006